enflasyon emeklilik ötv döviz akp chp mhp
DOLAR
7,3505
EURO
8,8901
ALTIN
409,96
BIST
1.529
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Parçalı Bulutlu
11°C
İstanbul
11°C
Parçalı Bulutlu
Perşembe Parçalı Bulutlu
10°C
Cuma Az Bulutlu
14°C
Cumartesi Yağışlı
13°C
Pazar Parçalı Bulutlu
11°C
Fransa İslam Kurulu'na (CFCM) bağlı Fransa İslamofobi Gözlemevi Lideri Abdullah Zekri, ülkede akınların en çok Rhones-Alpes, Paca ve başşehir ...
21.02.2021 19:00
Kayseri'de iki gündür devam eden rüzgarlı ve yağışlı hava hayatı olumsuz etkiledi. Yağışlı hava nedeniyle Yahyalı ilçesine 43 kilometre ...
19.02.2021 19:36
Kaza, saat 17.15 sıralarında Küçükçekmece Hürriyet Caddesi'nde yaşandı. Teze nazaran, 34 DJS 231 plakalı Citroen marka araç sol şeritten sağ ...
26.01.2021 20:48
Protestocular, Yeni Delhi caddelerini boşaltırken Cumhuriyet Bayramı'nda kente sürdükleri traktörlerini geri çekti. Polis yetkilisi Anto ...
06.02.2021 07:24

Aile fonksiyonelliğini bozan üçgenleşme kavramı hakkında derleme

Bowen tarafından ortaya konan aile sistemi kuramı, aile sistemi ile aile alt sistemleri ortasındaki farklılığı güzel bir biçimde açıklamış ve …

Aile fonksiyonelliğini bozan üçgenleşme kavramı hakkında derleme
19.02.2021 10:24
0
A+
A-

Bowen tarafından ortaya konan aile sistemi kuramı, aile sistemi ile aile alt sistemleri ortasındaki farklılığı güzel bir biçimde açıklamış ve kabul görmüştür. Psikiyatrist olmasına rağmen daha çok aile terapisi alanında çalışmalar yapan Bowen, bu alanda bir çok çalışmanın öncüsü de olmuştur. Bu çalışmalardan biri, şizofreni hastalarını tüm aileleriyle birlikte kliniğe yatırdığı ve aile küme terapisi diye isimlendirilecek olan uygulamayı birinci sefer gerçekleştirdiği çalışmasıdır. Bir oburu ise, kendi yaşisimığı bir hadiseı, öz ailesinden kendisini farklılaştırma serüvenini tahlil etmesine dayalıdır(akt. Murdock, 2012).

Minuchin, aile yapılarının işlevselliklerini müdafaasına yahut kaybetmesine nazaran aileyi, sağlıklı ve sıhhatsiz aile olarak tanımlanmıştır. Fonksiyonel olmayan aileleri; birbirinden kopmuş aileler, iç içe geçmiş aileler, olgunlaşmamış ebeveynlerin olduğu aileler, kopuk ve ilgisiz ebeveynli aileler ve konutuna bağlılığını kaybetmiş kocanın olduğu aileler olarak beş başlıkta incelemekteyiz(akt. Üstündağ, 2015). Aile bireylerinin fonksiyonlarını sürdürebilmek maksadıyla ortalarında kurdukları bağ örüntüleri ve bunu organize eden kurallar yapıyı oluşturur. Sistemin maksadını yerine getirmek için kullandığı hareket tipleri, sistemin işlevleri olarak tanımlanır. Buna nazaran ailenin yapısal dengesizliğinin oluşturacağı sıkıntılar, makûs fonksiyona neden olan hiyerarşi ve sonlar ile değişen, gelişimsel gereksinimlere uygun olmayan reaksiyonlar olarak karşımıza çıkar(Özburun, 2018).

Yapısal aile sistemleri kuramı incelendiğinde karşımıza birtakım kavramlar çıkmaktisimır. Bunlar alt sistemler, hudutlar, güç, ittifak, koalisyon, üçgenleşme ve aile haritasıdır. Üçgenleşme, birbirine tıpkı görüşte olmayan iki bireyin, üçüncü bir bireyi kendi taraflarında yer almaya teşvik etmesiyle meydana gelmektedir. Üçgenleşmede üçüncü birey, iki bireyden birini seçmek zorunda bırusır ya da her ikisini de sırayla desteklemek zorunda kalabilir(akt. Çeşide, 2014). Üçgenleşme kavramını daha düzgün anlamak için öncelikle koalisyon kavramına bir göz atalım. Koalisyon kavramı kabaca, aile bireyleri ortasında üçüncü üyeye yönelik kurulan bir ittifak olarak nitelendirilmektedir. Bu kavram, aile üyelerinin yaşisimıkları çatışmalardan üçüncü üyeyi sorumlu tutarak üzerlerindeki baskıyı azaltma misyonu üstlenir(akt. Özburun, 2018). Bu noktisima üçgenleşme kavramı, koalisyon kavramının fonksiyonelliğini kaybetmesiyle bağlı olarak, bir ebeveynin öteki ebeveyne karşı çocuklarını kendi tarafına alıp örgütlenmesi olarak karşımıza çıkar(Nisimir, 2013).

Murdock’ın transferine nazaran üçgenler insanları bir arisima tutmaktisimır fakat her üç bireyden oluşan yapı da üçgen olamayacaktır. Çünkü iki birey, üçüncü bir kimseyi içlerine çekmeden de etkileşim halinde olabilir. Etkin olan üçgenlerde, insanların özgür olamisimıkları belirtilmiştir. Burisimaki özgürlük kavramı, bu insanların hadiselara karşı geliştirecekleri yansıların kısıtlanması yahut varsayım edilebilir olması ile bağlantılıdır. Bununla birlikte bunların seçeneklerini değerlendiremedikleri ifisime edilmektedir. Bu bilgilerden yola çıkarak, bir kimsenin öbürleri yahut belli bir kişi ile olan bağlantısında tekrar eden hareketlerin varlığı bir üçgenin kullanıldığını akla getirebilir(akt. Murdock, 2012).

Aile sisteminin alt sistemi olan üçgenleşme kavramı Bowen tarafından, insan etkileşimindeki temel öge olarak tanımlanmıştır. Üçgen isimından da anlaşılacağı üzere üç kişiyi kapsamaktisimır. Bu üçgende rastgele bir vakitte iki kişi kümenin “içindedir”, üçüncü kişi ise “dışarda” kalır. Aile içindeki yahut münasebetteki gerilim düzeyinin artması sonucunda oluşan üçgenler, oluşan telaş bir bireyle ilişkilendirilmemişse, yaşanan gerginliğin ikiliden biri tarafından emilmesi ve dışarıda kalan üçüncü kişinin rahatlaması yahut rahatsızlık hissetmesine aracı olur. Üçgen oluşturmanın ayrıştırma ile kontaklı olduğu raporlanmıştır. O denli ki kendini düşük seviyede ayrıştırmış olan bireyler, duygusallık seviyesi çok yüksek olduğundan daha fazla üçgen oluşturma eğiliminde olmaktisimırlar(akt. Murdock, 2012).

Yapılan çalışmaların gün yüzüne çıkardığı üzre, aileler istikrarlarını müdafaa eğilimindedirler. Üçgenler de süreksiz olarak korkuyu azaltan, ailenin korku durumuyla baş etmede kullandığı, bununla birlikte daima olması hâlinde sorunun tahlilini güçleştiren yapılar olarak kıymetlendirilebilir. Üçgenler, telaşla baş etme maksatlı yapılar olsalar da üçgene dâhil edilen kişinin davranışlarına nazaran de hedefine ulaşıp ulaşamayacağı farklılık göstermektedir . Bu yapı içerisinde iki kişilik sistemler durağan değildir, bilhassa çatışma ve gerginlik durumunda bireyler bağlarındaki tansiyonu azaltmak için üçüncü bir kişi arayışına girerler. Buna üçgen oluşturma denmektedir. Üçüncü kişi tartışmanın bir modülü olmisimığı üzere rastgele bir tarafta yer alıp almamak zorunda değildir. Üçüncü kişinin sisimece varlığı bile ilgiye bir durağanlık kazandırır. Öte yandan, üçüncü bir aile bireyini çatışmaya dâhil etmek her vakit ailedeki gerilimi azaltmaz. Bu durum, hadisea dahil olan bireylerin farklılaşma düzeylerine nazaran değişebilir. Ailelerde gerilim ya da tansiyon olmisimığında üçgenler oluşturulmaz; lakin bir gerilim olduğunda ailenin en az farklılaşmış üyesi tansiyonu azaltmak için çatışmaya dâhil edilir. Üçgen oluşturma, kişinin bir üçgene gitme uğraşı olarak kıymetlendirilebilir. Bu durum aile üyeleri ile sonlu olmak zorunda değildir, buna arkisimaşlar, akrabalar ve hatta terapist bile dâhil edilebilir. Ekseriyetle ailedeki dert durumlarında başvurulmasına karşın, üçgenlerin her vakit tansiyonu azaltmisimıkları belirtilmektedir(akt. Acar ve Voltan Acar, 2013).

Kerr ve Bowen üçgenlerin dört mümkün çıktısından bahsederler. Bunlar; bir çiftin durağan bağlantısının üçüncü bir kişinin iştirakiyle değişken bir hâle dönüşmesi, bir çiftin durağan alakasının üçüncü bir kişinin konuttan ayrılmasıyla bozulması, bir çiftin değişken bağının üçüncü bir kişinin iştirakiyle sabitleşmesi, bir çiftin değişken ilgisinin üçüncü bir kişinin ayrılmasıyla daha uyumlu hale dönüşmesidir. Bir aile üyesinin farklılaşma seviyesi arttıkça, o birey üçgenlere başvurmisiman derdiyle daha tesirli biçimde baş edebilir. Birtakım üçgenler sağlıklı iken, kimileri sıhhatsiz olabilir. Kısaca üçgenler ekseriyetle ailelerde korkuyla baş etme yolu olarak başvurulan bir usuldür. Buna rağmen, üçgenlerin her vakit sonuçlarının olumlu olmisimığını söylemek mümkündür. Üçgenler, kimi vakit ailede dengeyi süreksiz olarak sağlarken, kimi vakit bağlantılardaki patolojiyi besleyebilir(akt. Alkan, 2018).

Üçgenleşme, tıpkı koalisyonda oluğu üzere çabucak her ailede ortaya çıkabilir fbüyükt bu kavramın iki formda sorun yarattığı bilinmektedir. Bunlardan birincisi, bir ebeveynin, her sıkıntıda taraf olma zorunda bırusmasıdır. Çocuk ve ebeveynlerinden biri yaşisimığı her uyuşmazlığı, öteki ebeveynden takviye alarak çözmek isteyecektir. Başkasında ise, anne ve/veya baba evlilik çatışmaları ve sıkıntılarının ortasına çocuğu çekmeye çalışır. Örneğin, ebeveynler ilgileri ile ilgili karşılıklı suçlamaların yapıldığı bir çatışma ortamında, çocuklarından dayanak talep edebilir. Bu türlü bir senaryoda çocuk, anneye karşı babayı yahut babaya karşı anneyi desteklemek zorunda kalacaktır. Bu fonksiyonel olmayan yapı, çocuğun bocalamasına, zorlanmasına ve hatta yaptığı her harekette bir ebeveynin saldırısyla müsabakasına neden olabilir(akt. Akün, 2013).

Kaynakça

Akün, E. (2013). Yapısal Aile Sistemleri Kuramı Bağlamında Ergenlik Periyodunda Aile Yapısı ve Ergenlik Devri Problemleri. Ankara Üniversitesi Lisan ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Mecmuası, 53 (1), 85-116.

Alkan, İ. (2018). KKTC’deki boşanma sebepleri ve boşanmanın eşler üzerindeki ruhsal tesiri (yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Yakın Doğu Üniversitesi. Lefkoşa.

Acar, T ve Voltan Acar, N. (2013). “Babam ve oğlum” çok kuşaklı/kuşaklar ortası aile terapisinin temel kavramları açısından kıymetlendirilmesi. Kuram ve Uygulamisima Eğitim Bilimleri Mecmuası, 13(1), 37-53.

Murdock, N. (2012). Ruhsal müşavere ve psikoterapi kuramları olgu sunumu yaklaşımıyla (1. Baskı). (F. Akkoyun, Çev. Ed.). Ankara: Nobel Akisimemik Yayıncılık Eğitim Danışmanlık.

Nisimir, U. (2013). Aile danışmanlığı eğitimlerinde tanınan sinemaların kullanımı ve yapısal aile terapisi kuramı ile dalgaların prensi sinemasının tahlili. Toplum ve Toplumsal Hizmet Mecmuası, 24(1), 129-143.

Özburun, N. (2018). Derleme: Genel sistem teorisinden etkilenen aile terapisi modellerinin karşılaştırılması. Türkiye Bütüncül Psikoterapi Mecmuası, 1(2), 172-188.

Cinse, G. (2014). Yapısal aile sistemleri kuramı temelli psikoeğitim programının aile ortamı, yeme tavrı ve obeziteye tesiri: vbüyük çalışması (yayınlanmamış doktora tezi). Sbüyükrya Üniversitesi. Sbüyükrya.

Üstündağ, A. (2015). Yapısal aile danışmanlığı ve bir olgu örneği. Toplumsal Siyaset Çalışmaları Mecmuası, 14(33), 113-126.

ETİKETLER: , , , ,
Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.