enflasyon emeklilik ötv döviz akp chp mhp
DOLAR
9,2291
EURO
10,7045
ALTIN
524,82
BIST
1.410
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Hafif Sağanak
21°C
İstanbul
21°C
Hafif Sağanak
Cumartesi Sağanak Yağışlı
19°C
Pazar Sağanak Yağışlı
17°C
Pazartesi Sağanak Yağışlı
17°C
Salı Çok Bulutlu
18°C
Öfke, rastgele bir şeye mahzur olunmasıyla ortaya çıkan istenmeyen bir histir. Çocuklarda öfke nöbetleri çoğunlukla 1 ila 2 yaş aralığında ...
24.04.2021 19:00
Kulak Burun Boğaz Uzmanı Op. Dr. Timur Batmaz, hava yolu ile alınan alerjenlerinin neden olduğu alerjik rinit yahut toplumda bilinen ismi ile ...
17.05.2021 16:00
1. Elma Sirkesi Midenizde yanma hissi yaşıyorsanız, elma sirkesi âlâ bir tahlil olabilir. Elma sirkesi tabiatı gereği asidik olmasına karşın ...
30.04.2021 10:36
Uyku sistemi Beynimiz, yatakları dinlenme ve rahatlama konseptiyle birleştirir. Uzmanlar uyuduğunuz yerde çalıştığınızda, zihninizin yatağınızı ...
05.05.2021 17:00

Akif’i karşılayanlar yalnızca 12 kişiydi

Mehmet Akif’in vefat ettiği Mısır Apartmanı uzun çalışmalar sonucunda hatıra konutu olarakziyarete açıldı. Mısır’dan hasta olarak dönen ve …

Akif’i karşılayanlar yalnızca 12 kişiydi
21.04.2021 01:42
0
A+
A-

Mehmet Akif’in vefat ettiği Mısır Apartmanı uzun çalışmalar sonucunda hatıra konutu olarakziyarete açıldı. Mısır’dan hasta olarak dönen ve ömrünün son 6 ayını İstanbul’da geçiren Akif’in İstanbul’daki son günlerini, Mısır Apartmanı’ndaki dairesini, dostlarını Akif üzerine yaptıkları çalışmalarla tanıdığımız M. Ruyan Soydan ve İbrahim Öztürkçü ile konuştuk.

Uzun vakittir merakla beklenen ve Mehmet Âkif’in son günlerini geçirdiği Mısır Apartmanı’ndaki dairesi nihayet hatıra konutu olarak açıldı. Öncelikle Mısır Apartmanı’nın geçmişini sizden öğrenmek isteriz.

İbrahim Öztürkçü: Cumhuriyet’in birinci yıllarında Bankalar Caddesi’nde noterlik yapan Midhat Cemal Kuntay’ın da bir müddet oturduğu Mısır Apartmanı, Prens Abbas Halim Paşa tarafından, eski Eldorado Cafe Chantan’ın bulunduğu yer satın alınmak suretiyle Ermeni Mimar Hovsep Aznavuryan’a kışlık ve altı katlı bir konak olarak inşa ettirilmişti. İstanbul’un Arka Nouveau tarzında tasarlanmış birinci betonarme yapılarından biri olan binanın temeli 30 Mayıs 1910 tarihinde atılmış, yanında yer alan Saint Antoine Kilisesi’nin üretimi sürerken bina satın alınmıştır. Birinci Ulusal Mimarlık periyodundan izler de taşıyan eklektik binaya, yakın vakitlerde dışarıdan fark edilmeyen iki kat ek edilmiş ve dairlerde değişiklikler yapılmış olsa da cephesi, kemerleri, kornişleri, çıkmaları, bezemeleri, gösterişli ve heykelimsi kabartmalarıyla günümüze kadar orijinalitesini korumuştur. Konak, 1935 yılında Abbas Paşa’nın vefatından sonra apartmana dönüştürülmüş, vârisleri tarafından katlara bölünüp periyodun ünlü işadamlarından Hayri İpar’a satılmıştır. Münasebetiyle apartmanla uzun yıllar Hayri Bey’in oğlu Ali İpar ilgilenmiş, İpar ailesinin mülkiyetinde apartmanda pek çok değişiklik yapılmıştır. Mefruşat mağazası Lazzaro Franco, züccaciyeci Karaoka, İstanbul yüksek sosyetesinin dişçisi Sami Grünzberg, Dişçi Onnik Kumruyan ve Arşak Sürenyan, sosyete terzisi olarak bilinen Nedret Hanım, İstanbul’un ünlü gelinlikçisi Lütfiye Arıbal, Terzi Cemal üzere birçok değerli isim ve meslek erbabının yolu Mısır Apartmanı’ndan geçmiştir. Bu isimlere apartmana 1964’te yerleşen ve dairesini avukatlık ofisi olarak kullanan siyasetçi Hüsamettin Cindoruk’u da eklemek gerekir. Bir müddet boş kalan apartmanın büyük kısmı 2000 yılından beri Koray İnşaat himayesinde kalmıştır. Apartman’ın günümüze kadar uzanan kısa kıssası böyle…

Muharrirlerin ikamet ettiği, yapıtlarını ürettiği ve anılarını sakladığı hafıza yerleri kararında olan adresleri edebiyat tarihinde değer arz ediyor. Mehmet Âkif’in bu manada Mısır Apartmanı dışında hangi yerlerle bağı şairin hayatına ışık tutuyor?

İbrahim Öztürkçü: Dostlarına yakın olabilmek için sık sık mesken değiştiren Mehmet Âkif’in yerlerinden çok, semtlerinden bahsetmek daha gerçek olur kanaatindeyim. Bununla birlikte Fatih Sarıgüzel’deki baba yadigârı konut ile Üsküdar Beylerbeyi’nde ve Çengelköy Havubaşı’da bir süre ikamet ettiği konak ve meskenleri şairin hayatındaki hafıza ve hatıra yerlerine dâhil edebiliriz. Mehmed Âkif’in Emrullah Efendi’ye yakın olabilmek için iki sene Bakırköyü’nde mesken tuttuğunu, Ankara dönüşü bir süre Selimiye semtine mücavir İhsaniye’de Şevket Paşa’nın eczaneye bitişik meskeninde kaldığını, II. Meşrutiyet sonrası farklı tarihlerde Beylerbeyi’nde Küplüce’deki köşkte ikamet ettiğini yakın dostlarının anılarından öğreniyoruz. Ne kadar gerçek bilinmez ancak Midhat Cemal, bu yerlere bir de Kıztaşı’ndaki küçük konutu dâhil etmektedir.

Akif’i karşılayanlar yalnızca 12 kişiydi

22 NUMARALI DAİRE ASLINDA YOK

Uzun mühlet Mısır Apartmanında hangi dairede kaldığı tespit edilememişti. Mehmet Ruyan Beyefendi sizin gün ışığına çıkardığınız dokümanlarla tam olarak hangi daire olduğu katılaştı değil mi?

M. Ruyan Soydan: Mehmed Âkif’in son günlerini geçirdiği yerin Mısır Apartmanı olduğu herkes tarafından bilinmesine karşın, bu dairenin apartmanın hangi dairesine tekabül ettiği konusunda, yakın vakte kadar, elimizde rastgele bir bilgi bulunmamaktaydı. Âkif’le ilgili kaleme alınan hatırat ve birinci devir kaynaklarında da maalesef en ufak bir bilgiye dahi rastlayamıyoruz. Bahisle ilgili 2013 yılında yapmış olduğumuz bir çalışmada bunun izlerini yakalamış ve tespitlerimizi bir sempozyumda sunmuştuk. Mehmed Âkif’in Mısıra gitme sebeplerinden birisinin, “bir hatalı üzere peşime hafiye taktılar” diye şikâyet ettiği takip edilme problemi olduğu malûmdur. Ömrü boyunca da takibata uğradığı arşivlerde yer alan vesikalarda bugün açıkça görülmektedir. Devrin emniyet, vilayet ve içişleri bakanlığı evrakları ortasında Mehmed Âkif ile ilgili bir oldukça yazışmaların olduğunu görmekteyiz. Kelam konusu kayıtlarda Âkif’in yalnızca Türkiye’de değil yurt dışında da takip edildiği, yurda döndükten sonra da bu durumun devam ettiği anlaşılmaktadır. İşte, Âkif hakkında tanzim edilmiş olan bu evraklar, ortadan epey yıl geçtikten sonra ortaya çıkmış ve Mısır Apartmanı’ndaki bahse husus olan dairenin tespiti konusunda bizim için çok kıymetli vesikalar haline gelmiştir. Şöyle ki, Âkif’in yurda dönmesini müteakip hakkında düzenlenen kelam konusu evraklarda onun, “Beyoğlu’nda Mısır apartmanının beşinci katında 22 sayılı dairesinde Abbas Halim Paşa ailesinden Prenses Emine’nin vekil-i umûru Fuad Şemsi’nin yanında oturduğu” söz edilmektedir.

Dairenin tespitinde bu bilgiler kâfi miydi pekala?

M.R. Soydan: Burada çabucak belirtmeliyiz ki, yazışmalarda yer alan “22 sayılı daire” tabiri ile, apartmanın “22 kapı numaralı dairesi” değil, tapu yönetiminin kayıtlarında yer alan 22 sayılı bağımsız kısım işaret edilmektedir. Çünkü, Mısır Apartmanı’nda 22 kapı numaralı bir daire o periyotta bulunmamaktaydı. Ayrıyeten, binanın bağımsız kısımlarının teferruatlı listesinin yapıldığı 1969 tarihli tapu sicil yönetimine ilişkin bir evrakta, binada mevcut 32 bağımsız kısımdan yalnızca birinci kat ilâ beşinci katta yer alan apartman dairelerine kapı numaralarının verilmiş olduğu, bodrum, yer ve çatı katında bulunan öteki kısımların ise kapı numaralarının olmadığı, 22 sayılı bağımsız kısmın kapı numarasının 13 (mükerrer 14) olduğu görülmektedir (1’den başlayıp 20’ye kadar teselsül ettirilen daire numaralarında 13 numarası muhtemelen bâtıl bir inanış sebebiyle atlanmış olup tıpkı daire yinelenmiş 14 olarak zikredilmiştir). Öbür taraftan, kelamı edilen dairenin dördüncü katta yer almasına karşın yazışmalarda, beşinci kat olarak belirtilmiş olması, kat sıralamasına alelusul giriş katından başladığını göstermektedir.

Özetle bahsettiğimiz tüm bu bilgiler dikkate alındığında, Âkif’in ikamet ettiği dairenin 13 kapı numaralı daire olabileceği kuvvetle mümkün görünmektedir.

Akif’i karşılayanlar yalnızca 12 kişiydi

HATIRA KONUTUNDA DOSTLARI YOK

Hatıra konuttaki yapıtlarla ilgili de konuşmak isterim. Evvel müze yapılacaktı sonra hatıra konutu oldu sanırım. Mehmet Âkif’i bu konutu ne kadar yansıtıyor? Neler söylersiniz?

M. Ruyan Soydan: Her şeyden önce burasının bir “Hâtıra Evi” olarak düzenlendiğini belirtelim. Küçük bir yer, müze olmaya elverişli bir yer değil. Bu sebeple bu yerde Âkif’le ilgili eser ya da nesnelerden fazla, elimizde bulunan fotoğraflar ve evrakların çağdaş bir dizaynla sunumu düşünülmüş, Âkif’in hayatından birtakım karelerin yansıtılacağı bir proje ortaya konmuştur. Lâkin benim şahsi kanaatim burasının Âkif’in tüm hayatını kapsayan bir anı meskeni olmasından çok, onun son demlerini geçirdiği ve o vaktin havasını yansıtan bir yere dönüştürülerek burada Âkif’in son günlerinin -belki de balmumu heykeller eşliğinde- canlandırılmasının daha uygun olacağı halindedir. Doğal ki, Abbas Halim Paşa’nın, Prenses Emine Hanım’ın, Fuad Şemsi Bey’in ve Rus bakıcı Mari Mançenko‘nun da hatırlanacakları, minnetle ve rahmetle yâd edilecekleri bir “Hatıra evi” olmasını dilek ederdim.

Son olarak Haziran 1936’da İstanbul’a ayak basan ve bu müddetin büyük bir kısmını Mısır Apartmanı’nda geçiren Mehmet Akif’in son günlerini de mercek altına almak gerekiyor. Şairi Galata Rıhtımında kimler karşıladı?

İbrahim Öztürkçü: Mehmed Âkif, Yedigün mecmuasında Mısır’dan kendisi için “otuz asır kadar uzun süren” üç gecede geldiğini Kandemir röportajında kendisi söylüyor. Şairin İstanbul’a ayak bastığı lakin 21 Haziran Pazar günü gazetelere aksetmesiyle anlaşılıyor. Bilinenin tersine benim tespitlerime nazaran Mehmed Âkif’i Galata rıhtımında karşılayan 12 kişi vardı. Mehmed Âkif, 18 Haziran 1936 Perşembe günü bir Mısır-İngiliz kumpanyasına ilişkin, Mısır bandıralı “Muhammed Ali el-Kebîr” gemisi ile Galata rıhtımına ayak basmıştı. Yanında eşi İsmet Hanım vardı. Karşılamaya gelenler şu isimlerdi: Büyük kızı Cemile Doğrul, küçük kızı Suad Hanımlarla oğlu Tahir Ersoy, damadı Ömer İstek Doğrul, şair Midhat Cemal Kuntay, Profesör Ali Nihad Tarlan, Eşref Edib, Kuleli Askeri Lisesi Edebiyat Öğretmeni Tahirü’l-Mevlevî, Sahaflardan Kitabcı Hulusi Beyefendi, Prenses Emine Abbas Halim’in kâhyası, Fuad Şemsi Beyefendi ve o sırada askeri öğrenci olan Fethi Tevetoğlu’ndan ibaret 12 kişi idi.

AKİF’İN MISIR’DA ÖLME KORKUSU

Akif’in İstanbul’da geçen günlerini biraz açsak son 6 ayına neler sığdırdı?

İbrahim Öztürkçü:Midhat Cemal yapıtında “Âkif’in İstanbul’a değil, hastaneye geldiğini” söylüyor. Nitekim de Perşembe günü Prenses Emine Abbas Halim’in konuğu olan Âkif, çabucak sonraki Cuma günü Nişantaşı Sıhhat Yurdu’nda (Teşvikiye Sağlıkevi) ihtimam ile tanınmış tabiplerden Prof. Burhaneddin Beyefendi (Osman Tugan) ve İbrahim Osman Güçer’in refakatinde müşahede altına alınmış, tedavi edilmişti. Şair bir ay kadar Sıhhat Yurdu’nda kalmış, uzun bir tedaviye muhtaçlık olduğu anlaşılması üzerine Paşa’nın “vekîl-i umûr”u Fuad Şemsi Bey’in tavassutuyla Mısır Apartmanı’nda kendisine tahsis olunan bir daireye nakledilmişti. Mehmed Âkif, bir süre de Mısır Apartmanı’nda kaldıktan sonra Prens Halim Bey’in Alemdağı’ndaki Baltacı Çiftliği’ne götürülmüştür. Âkif, oraya çekilip oturmayı daha Mısır’da iken düşünmüş, kararlaştırmıştır. Alemdağı’nın görkemli ve münzevi ormanları ortasında son günlerini geçirmenin şairin en büyük emellerinden biri olduğu anlaşılıyor. Fakat Mısır’da hayalini kurduğu vaziyetten uzak bir halde bir hasta bakıcının refakatinde Hasta manzumesinde tasvir ettiği çocuğun haline misal formda bir “külçe kemik” hâlindeydi! Bu durumda Emine Abbas Halim, kendisine çok yüksek ihtimam ve şefkat göstermiş, Alemdağı’na gidip gelmesi için kendi arabasını tahsis etmiştir. Mehmed Âkif, araba ile Alemdağı’na gidip gelmekte; on beş, yirmi günde bir karnında, ciğerlerinde toplanan suları aldırmak için de İstanbul’a, hastaneye inmekteydi. Kendisinin yemeklerini hazırlamak üzere özel bir aşçı da gönderilmişti. Orada kendisine her türlü istirahat ortamı temin edilmişti. İlâçlarına Alemdağı’nda devam etmiş, karnında toplanan suları aldırmak için İstanbul’a dönünce de birkaç gün kadar Mısır Apartmanı’nda kaldıktan sonra yeniden Alemdağı’na avdet etmiştir. Velhasıl Mehmed Âkif, biraz kendisinde mecal görür görmez çabucak inzivagâhına koşmuştur. Böylelikle Safahât şairi kemikten ibaret bir iskelet hâlinde olmasına karşın, son günlerini çok sevdiği memleketinin tenha, sakin bir ormanında geçirebilmiştir. Tasavvur ettiği son şiirlerini yazamamış; fakat son dileğine kavuşarak sevgili yurdunun sevgili topraklarıyla kucaklaşmıştır. Çünkü Âkif’in son yıllarında en büyük korkusu “Mısır’da ölmek” ihtimali olmuştur. Çabucak her gün ziyaretine gelen dostları, sevdikleri ile birer birer vedalaşan şair son nefesini, çok sevdiği İstanbul’da, Âsım üzere en kıymetli yapıtını kendisine ithaf ettiği vefakâr dostu Fuad Şemsi Bey’in kucağında vermiştir.

Kaynak: Yeni Şafak

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.