enflasyon emeklilik ötv döviz akp chp mhp
DOLAR
7,3338
EURO
8,8146
ALTIN
406,30
BIST
1.530
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Yağışlı
8°C
İstanbul
8°C
Yağışlı
Çarşamba Parçalı Bulutlu
11°C
Perşembe Parçalı Bulutlu
10°C
Cuma Az Bulutlu
15°C
Cumartesi Yağışlı
13°C
2021 Polis alımı müracaatlarının başlama tarihi binlerce genç tarafından merakla bekleniyor.  Bildiğiniz üzere 27. Periyot müracaat süreci sona ...
09.02.2021 10:00
Gaziantep'te Fetullahçı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yapılanması'na (FETÖ/PDY) yönelik davada eski polise 6 yıl 3 ay mahpus cezası verildi. 7 ...
19.02.2021 11:12
Soru: 657 sayılı Kanuna tabi 7. dereceli takımda çalışan devlet memuruyum, kazanılmış hak aylığım ve emekliliğe temel takım derecem 3/1'i ...
06.02.2021 21:48
Milliyet'ten His Erdoğan'ın haberine nazaran: Sanal ortamda pazaryeri olarak konumlanan kimi dev e-ticaret siteleri bir müddettir korsan kitap ...
17.02.2021 03:36

Koronavirüsten sonra o hastalığa da umut oldular!

Dr. Elif Diken ve Dr. Mustafa Diken çifti, çeşitli kanser çeşitlerinin tedavisi için de mRNA aşıları üzerinde çalışıyor. Kovid pandemisinde …

Koronavirüsten sonra o hastalığa da umut oldular!
16.02.2021 05:48
0
A+
A-

Dr. Elif Diken ve Dr. Mustafa Diken çifti, çeşitli kanser çeşitlerinin tedavisi için de mRNA aşıları üzerinde çalışıyor. Kovid pandemisinde, hastalığa karşı süratle aşı geliştirilmesini sağlayan ve yüzde 90’ların üzerinde kollayıcı olduğu tabir edilen aşı çalışmalarında, ‘mesajcı RNA (mRNA)’ teknolojisi, aniden tüm dünyanın gündemine oturdu. mRNA aşıları, Kovid’de elde edilen bu muvaffakiyet ile ismini duyursa da aslında 20 yıldan fazladır kanser ve birtakım bağışıklık sistemi hastalıklarının tahlili için “bağışıklık hücrelerini eğitmeye yönelik” tasarlanan bir sistem. Çalışmalarını Almanya’da yürüten ve BionTech’in kurucusu Prof. Dr. Uğur Şahin ile Prof. Dr. Hasret Türeci’nin Kovid aşısındaki bu başarılsı, onları dünyanın gündeminde taşırken, yıllardır yürüttükleri diğer bir çalışmanın birinci sonuçları da bu defa, hala tedavisi olmayan Multipl Skleroz (MS) hastalığı için umut oldu.

GELECEĞİN TEDAVİLERİ mRNA AŞILARINDA OLABİLİR

BioNTech ile yeniden Almanya’nın Mainz kentindeki Johannes Gutenberg Üniversitesi Tıp Fakültesi ve TRON Translasyonel Onkoloji Enstitüsü’nden bilim insanlarının yaklaşık 6 yıldır üzerinde çalıştığı MS aşısı, farelerde hastalığın gelişmesini önledi ya da geriletti. Aşı çalışmasıyla ilgili bilimsel makale, dünyanın en saygın tıp mecmualarından Science’a kabul edilerek 8 Ocak’ta yayınlanınca, Türeci ve Şahin çifti bir sefer daha dünyanın gündemine oturdu. Araştırma takımındaki 17 bilim insanı içinde yer alan ve ikisi de yıllardır Şahin ve Türeci çiftiyle çalışan TRON Translasyonel Onkoloji Enstitüsü İmmünoterapi Kısmı Lider Yardımcısı Dr. Mustafa Diken ve tıpkı enstitüde araştırmacı olarak vazife yapan eşi Dr. Elif Diken, hem MS, hem de birtakım kanser tiplerinin tedavisine yönelik mRNA çalışmalarıyla ilgili ayrıntıları, birinci defa anlattı. Diken çifti, başta kanserler olmak üzere pek çok hastalık için geleceğin tedavilerinin mRNA aşılarında olabileceğini söyledi.

“İLGİ KOVİD’E DÖNÜNCE MS MAKALESİ GECİKTİ”

Dr. Elif Diken, Science’da da yayınlanan ve bilim dünyasında heyecanla karşılanan MS araştırmalarıyla ilgili, “MS’in tedavisini fareler üzerinde gösterdik. Lakin bu aslında daha çok bir başlangıç. İnsan çalışmalarına biraz daha yolumuz var. Doğal ki umut vadediyor bu sonuçlar. Lakin insan çalışmalarının tamamlanması ve bir eserin ortaya çıkması için vakte muhtaçlık var” dedi. Dr. Mustafa Diken ise “Bu proje bizim son 5-6 yıldır üzerinde çalıştığımız bir proje. Aslında Kovid aşısından daha evvel başladığımız, TRON’daki multidisipliner çalışma kümesinin, tıpkı vakitte Johannes Gutenberg Üniversitesi Tıp Fakültesi ve BioNTech ile ortaklaşa yürüttüğü bir projeydi. Biz RNA aşılarını çok farklı hastalıklar üzerinde denemek için çalışıyoruz. Bu zati Kovid’den evvel de yürütülen çalışmalardı. Aslında Kovid’den ötürü makaleyi yayınlamamız biraz da gecikti. Zira daha evvel tamamladığımız bir çalışmaydı lakin yayınlanması vakit aldı, çünkü bütün ilgi Kovid’e dönmüştü. Lakin sonunda saygın bir bilimsel mecmuada yayınlayabildiğimiz için mutluyuz” biçiminde konuştu.

GENÇ YAŞA SIĞDIRILAN BAŞARILI YÜKSELİŞ

Marmara Üniversitesi’nde Biyoloji Öğretmenliği okuduktan sonra yüksek lisansını Biyomühendislik Fakültesi’nde yapan ve 2013 yılında doktora yapmak üzere Almanya’ya giden Dr. Elif Diken (33), evvel Johannes Gutenberg Üniversitesi Mainz Tıp Fakültesi’nde İnsan Genetiği Kısmı’nda doktorasını tamamladı. Akabinde 2017’de yeniden birebir üniversiteye bağlı TRON Translasyonel Onkoloji Enstitüsü’nde doktora sonrası araştırmacı olarak çalışmaya başladı ve o tarihten bu yana da Prof. Dr. Uğur Şahin ile birlikte çalışmalarını yürütüyor. Onlarla çalışmayı büyük bir baht olarak gördüğünü söyleyen Dr. Elif Diken, “Bilimsel hususlarda çok cesurca davranıp yeni alanlara el attıkları için, bizim açımızdan büyük bir mesleksel şans” dedi.

“İKİSİ DE SAHİDEN ALÇAK İSTEKLİ İNSANLAR”

Birebir vakitte BioNTech Aşı ve İmmünoloji Kısmı Lideri olarak da misyon yapan Dr. Mustafa Diken (38) ise ODTÜ Moleküler Biyoloji ve Genetik kısmında okurken son sınıfta Şahin ve Türeci çiftiyle tanıştığını belirterek “Uğur ve Hasret hocaların daha evvel üzerinde çalıştığı ve buldukları bir metot üzerine staj yaptım son sınıftayken. Onları makalelerinden bu vesileyle tanıyıp kendilerine başvurdum. 2005’de doktora yapmak için kabul aldım ve hala birlikte çalışıyoruz. Doktoramdan sonra da kurduğumuz şirketlerin hem kuruluşunda hem idaresinde misyon almaya başladım. BioNTech’de Aşı ve İmmunoloji kısmının başındayım lakin birebir vakitte MS çalışmasının yürütücülerinden biri olan TRON Araştırma Enstitüsü’nde İmmünoterapi Kısmı Lider Yardımcılığı misyonunu yapıyorum. Uğur ve Hasret Hoca ile uzun müddettir çalışıyorum. Hem bilimsel olarak, hem insan olarak çok düzgün ve alçak istekli beşerler. Burada büyük bir kümesi yönetiyorlar. Üniversite, enstitü ve BioNTech’de 1500 kişilik bir kümenin başındalar” diye konuştu.

BAĞIŞIKLIK HÜCRELERİ RNA İLE EĞİTİLİYOR

Bağışıklık sisteminin, hudut hücrelerinin etrafında bulunan “miyelin” kılıfını düşman olarak görüp buna saldırmasıyla oluşan MS hastalığının otoimmün bir hastalık olduğunu vurgulayan Dr. Elif Diken, kişinin kendi bağışıklık sisteminin, kendi doku hücrelerine ziyan verdiğine dikkat çekerek, çalıştıkları mRNA aşısının bu düzenekten hareketle dizayn edildiğini söyledi ve şu bilgileri verdi: “Bu hastalığı yenmek için çıkış noktamız, bu bağışıklık hücrelerine, kendi hücrelerimize saldırmaması gerektiğini öğretmek. Bu aşıyla, bedenimizde tanıyacağı moleküllere uygun gen bölgelerini RNA ile kodlayarak aslında bağışıklık hücreleri içerisindeki düzenleyici yapıdaki hücrelerin sayısını artırmak ve artık dokulara ziyan vermesini engellemek amaçlandı. Tedavideki muvaffakiyet sonrasında da yaptığımız tahlillerde, nitekim saldırgan bağışıklık hücrelerinde azalma ve düzenleyici, durdurucu bağışıklık hücrelerinin sayısında artış olduğunu gözlemledik. Yani planladığımız çalışmanın gayesine uygun bir halde moleküler seviyede bir karşılık oluşturduğunu gördük”

“KÜTÜPHANENİN TAMAMINI DEĞİL TEK KİTABI TANITIYORUZ”

MS hastalarında bağışıklık baskılayıcı tedaviler kullanıldığını, bunun da bedeni başka tehditlere karşı savunmasız bırakabildiğini ve tam olarak tahlil olamadığını vurgulayan Dr. Mustafa Diken de “Buradaki hedef, RNA ile (hücreye) yalnızca istediğimiz iletisi vererek, yani bütün bir kütüphaneyi durdurmayı değil; yalnızca belirlediğimiz bir kitabı oradan seçip, onu hücreye tanıtarak, yalnızca ona karşı bir karşılık oluşturmayı sağlamak. Böylelikle bu usul çok daha özel, yalnızca MS’e karşı olan bir bağışıklık karşılığını baskılayarak, öbür hastalıklara karşı olan bağışıklık cevabında bir tesir yapmıyor. Çalışmamızda öbür rastgele bir aşılamaya ya da bir virüs atağına karşı farelerde bir değişiklik olmadı. Ancak MS oluşmasında ya da oluşan MS’in seviyesinde besbelli ölçüde gerilemeyi sağladı. Bu da tedavi ederken, bedende diğer bir şeye ziyan verilmesini ya da bedenin öbür bir tehdide karşı savunmasız bırakılmasını önlüyor. Bu açıdan RNA çok özel bir molekül” diye konuştu.

“mRNA GENETİĞİ DEĞİŞTİRMİYOR, HÜCREYİ EĞİTİYOR”

mRNA’nın çok modüler (uyarlanabilir) bir çalışma platformu sağlayabildiğini ve bu özelliği ile kanser ve başka hastalıkların tedavisinde de kullanılabildiğini belirten Dr. Mustafa Diken, kelamlarını şöyle sürdürdü: “mRNA molekülünün Kovid aşılarındaki başarısı aslında RNA’nın ne kadar muteber, aktif ve tıpkı vakitte süratli bir formda üretilebildiğini gösterdi. Bu manada öteki hastalıklar için de mRNA’nın artık süratli bir halde ilerleme kaydedeceğine inanıyorum. RNA molekülünün hoş bir avantajı, muhakkak bir yarı ömrü var. Hücreye girdikten sonra proteini kodlayıp daha sonra kendisi hücredeki sistemler tarafından parçalanarak yok ediliyor. Yani hücrenin genetiğini değiştirmekten çok, hücreyi bir manada istediğimiz ölçüde ve istediğimiz müddet boyunca modüle etmiş (uyarlamış) oluyoruz. Kanser aşılarında bunu, kansere has molekülleri hücreye tanıtmak için kullanırken; Kovid aşısında, virüsün belirli moleküllerini hücreye tanıtmak için kullanıyoruz. (Bağışıklık sistemine bunlarla ‘savaşmayı’ öğretiyoruz) Son çalışmamızda ise MS’e has molekülleri hücreye tanıtarak, bu sefer kanser ve Kovid’den farklı olarak, bunların aslında ‘bağışıklık sisteminin dostu’ olduğunu ve ‘saldırmaması, savaşmaması’ gerektiğini hücreye öğretiyoruz. Yani kanser ve Kovid aşılarının tam zıddı bir mekanizmayı harekete geçirmiş oluyoruz. Aslında temel mantık tıpkı, yalnızca madalyonun iki yüzü gibi”

KOVİD AŞILARINDAKİ MUVAFFAKİYET, ARAŞTIRMALARA DAHA ÇOK FON GETİRECEK

mRNA teknolojilerinin arkasında uzun yıllara dayanan bir bilgi birikimi olduğunu belirten Dr. Elif Diken, “Aslında bu pandemi ile birlikte herkes tarafından öğrenildi fakat mRNA çalışmaları uzun yıllardır yapılıyordu. mRNA aşılarının en hoş yanı da nispi olarak süratle değiştirilebilir olması ve maksada uygun tekrar düzenlenebilmesi. Mustafa’nın dediği üzere, biz daha çok kanser alanında kullanıyorduk lakin bu çalışma (MS) ile birlikte gösterdik ki aslında bağışıklık sistemini aksisi tarafta de aktive edebiliriz ya da baskılayabiliriz. Çalışmanın en büyük özgünlüğü de bu türlü bir sistemin aslında karşıtı istikamette de uygulanabilir olduğunu göstermesiö diye konuştu. Kovid aşılarında elde edilen muvaffakiyetin, mRNA çalışmalarına ilgiyi artıracağını düşündüğünü söyleyen Dr. Mustafa Diken, “Eskiden bu araştırmalara fon bulmakta zahmet çekilirken artık artık devletlerin ve üniversitelerin RNA ile ilgili çalışma yapmak isteyen araştırma kümelerine daha çok fon ayıracağını düşünüyoruz. Bu da yalnızca bizim değil, öbür araştırmacıların da iştirakiyle bu işlerin daha süratli bir biçimde, diğer hastalıklar için de kullanılabilmesini sağlayacak” dedi.

“KİŞİYE HAS KANSER ‘AŞILARI’ OLACAK”

Dr. Mustafa Diken, Kovid için bu kadar süratle aşı geliştirilebilirken kanser için neden hala uzun yıllardır mRNA çalışmalarının yapılıyor olduğu hakkında ise şu bilgileri verdi: “Kanser karmaşık bir hastalık. Tek çeşit bir hastalık değil ve çok değişik kanser tipleri var, birebir vakitte her kanser tipi de her hastada farklı özelliklere, farklı ilerleyişe sahip. O yüzden de kansere has molekülleri bulmak daha uzun sürüyor. Ayrıyeten kanser kendi hücrelerimizden çıktığı için bağışıklık sistemine bunu tanıtmak her vakit kolay olmayabiliyor. Kovid bir patojen, dışarıdan gelen bir virüs. Bağışıklık sistemimiz zati buna karşı savaşmak için programlanmış bir sistem. Ancak kanser kendi içimizden bir oluşum olduğu için bağışıklık sisteminin olağanda birinci yaptığı alışılmış ki kanser hücresine rastgele bir reaksiyon vermemek. Yani birinci başta denetim etmeye çalışsa da, daha sonra kendi hücremiz olduğu için tümör hücrelerinin tesiriyle bağışıklık baskılanıyor. (Kansere karşı savaşmayı bırakıyor) Bizim mRNA ile gayemiz, bağışıklık sistemini kansere mahsus moleküllere karşı aktive etmek. Elif de bu bahiste çalışıyor, kansere has molekülleri bulmak, bunları karakterize etmek çok vakit alan bir süreç. Hem bizim hem öbür kümelerin yaptığı çalışmalarda da artık bireye has kanser aşılarına yanlışsız gidiyoruz. Her kişinin kendi tümörüne mahsus molekülleri bularak bunları kodlayan mRNA aşıları geliştiriyoruz. Böylelikle şahsa özel aşılar yaparak daha faal olabileceğimizi düşünüyoruz. Bu nedenlerle kansere karşı mRNA aşıları Kovid aşısı kadar süratli olamayacak, daha uzun süreçler gerekiyor” Kanser aşılarının kişisel bağışıklık cevabı nedeniyle herkeste tıpkı etkiyi veremeyeceğini söyleyen Dr. Elif Diken ise “Tek bir kanser aşısı, her hastada birebir etkiyi göstermeyebilir. Bir hasta bundan çok âlâ bir biçimde yararlanabilirken diğer bir hastada olağan ki kanser hücresinin genetik yapısı farklı olduğu için daha az tesir sağlayabilir. Bu da bizi Mustafa’nın da belirttiği üzere, bireye mahsus, hastaya özgü kanser aşıları geliştirmeye ve üretmeye itiyor. Bu nedenle öncelikli gayemiz natürel ki genel, birçok şahsa uygulanabilecek bir aşı üretmenin yanı sıra, birebir vakitte da bireye mahsus bir tahlil bulmak” dedi.

YALNIZCA KOVİD VE KANSER DEĞİL, OTOİMMÜN HASTALIKLAR İÇİN DE UMUT

Dünyada birçok farklı kanser cinsine karşı RNA aşılarının klinik çalışmaların da yapıldığını, yani birtakım hasta kümelerinde denendiğini anlatan Dr. Mustafa Diken, şu bilgileri vererek kelamlarını noktaladı: “Çeşitli etaplarda denenen RNA aşıları var. Bilhassa melanoma, yani cilt kanseri, akciğer kanseri, prostat kanseri üzere tiplerde şu an denemeler devam ediyor. Vakitle RNA aşılarına olan ilginin ve fonun artması ile birlikte, öbür kanser tiplerine karşı da aşılar geliştirilecek ve denenecektir. RNA modüler (uyarlanabilir) bir platform olduğu için, o kansere has molekülleri bulduğumuz vakit, RNA’ya bunları kodlatarak bağışıklık sistemini kansere karşı savaşmak için eğitebileceğimize inanıyoruz. Bağışıklık sistemi hastalıklarında ise bağışıklık sisteminin saldırdığı molekül maksatları farklı olsa da bu taarruz sistemleri misal. Bağışıklık sistemi belirli bir dokuya ilişkin hücreyi, oradaki bir molekülü tanıyarak bir karşılık oluşturuyor. Biz bu otoimmün hastalığa sebep olan gaye molekülleri bilebilirsek, bunları tekrar birebir kanserde olduğu üzere, RNA ile kodlayarak, bu çeşit hastalıklar için de tedaviler geliştirebiliriz. Mesela diyabet üzere ya da başka otoimmün hastalıklar üzere. Natürel ki bunların hem klinik öncesi denemelerde, daha sonra da klinik açıdan ispatlanması lazım. Örneğin şu an klinik öncesi MS çalışmamızda gösterdiğimiz muvaffakiyetten cüret alarak klinik çalışmalarla MS hastalarında da bu aşıyı denemek istiyoruz. Lakin bunun için önümüzde hala bir yol var. Farelerde yaptığımız çalışmalar umut verici olsa da bunların rüştünün birebir Kovid aşısında olduğu üzere klinikte de ispatlanması lazım”

Kaynak: Memurlar

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.