enflasyon emeklilik ötv döviz akp chp mhp
DOLAR
7,3960
EURO
8,9151
ALTIN
408,99
BIST
1.529
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Yağışlı
8°C
İstanbul
8°C
Yağışlı
Çarşamba Parçalı Bulutlu
11°C
Perşembe Parçalı Bulutlu
10°C
Cuma Az Bulutlu
14°C
Cumartesi Yağışlı
13°C
İzmir'in Ödemiş ilçesinde Fikret Sefa Yeşil isimli bir çiftçi ile röportaj yapan FOX Haber, 2020 yılında çiftçilere hiç dayanak sağlanmadığını ...
09.02.2021 12:12
İçişleri Bakanı Süleyman Soylu , Bolu 'da düzenlenen "Terörle Gayret Şube Müdürleri Kıymetlendirme Çalıştayı "na katıldı. Burada konuşan Soylu ...
01.02.2021 04:00
Yaz aylarında Covid-19 hadise sayılarının arttığı Sivas’ta önlemler sonuç vermeye başladı.  Sivas’ın yaklaşık 8 Bin nüfuslu İmranlı ilçesinde ...
01.02.2021 22:00
İngiltere Başbakanı Boris Johnson yaptığı basın açıklamasında, İngiltere'de 100 binden fazla kişinin Covid-19 nedeni ile trajik bir halde ...
03.02.2021 13:00

Narsisistik kişilik bozukluğu hakkında derleme

Tarif ve Özellikleri Narsizm ifisimesi, Yunan mitolojisindeki Narcissus isimli karakterden gelmektedir. Narcissus, sudaki yansımasında gördüğü …

Narsisistik kişilik bozukluğu hakkında derleme
19.02.2021 18:12
0
A+
A-

Tarif ve Özellikleri

Narsizm ifisimesi, Yunan mitolojisindeki Narcissus isimli karakterden gelmektedir. Narcissus, sudaki yansımasında gördüğü kendi yüzü ve imgesine aşık olan, günlerce yemeden içmeden kendi manzarasını seyreden ve bu nedenle hayatını kaybeden bir karakterdir. Özsevici (narsisistik) kişilik bozukluğu olan bireylerin sahip oldukları özellik incelendiğinde bu bireylerin zihinlerinin sürekli kendileriyle albüyüklı şeylerle dolu olduğu görülmüştür. Sık sık ne kisimar kıymetli olduklarına yönelik hisleri zihinlerini hayli meşgul eder ve sonu olmayan bir muvaffakiyet hayali kurarlar. Narsisistik kişilik bozukluğuna sahip bireyler kendilerini eksiksiz görürler ve sürekli dikkat odağı olmaya muhtaçlık duyarlar. Her vakit ve her durum karşısında süreğen bir haklılık inancı barındıran narsisistik kişilikli kimseler, daima diğerlerini sömürge eğilimindedirler. Bu bireyler, kendini beğenmiş kimseler olarak tanımlanabilir, son derece kıskançtırlar ve daima bir hayran olunma muhtaçlığı içindedirler(akt. Morris, 2002).

Narsisistik kişilik bozukluğuna sahip bireyler kendilerini fizikî ve ruhsal açıdan çok beğenirler ve üstün gören bir halleri vardır. Bu bireylerin ebediyen kendilerini diğerlerinden üstün görme eğilimleri vardır. Yaptıkları her davranış için daima bir beğeni ve onay beklentisi içinde oldukları bilinir. Bu şahısların her vakit ve her yerde özel bir muamele göreceklerine dair inançları olduğundan kelam etmek mümkündür. Bu kimselerin kendilerini algılayış biçimleri o denli bozuktur ki onlara nazaran, en güzel/yakışıklı ya da başarılı olan ya da olacak kişi kendileridir. Bu seviyede ağır narsistik beklenti karşısında, gerçeklikle temasın da bir sonucu olarak hayal kırıklıkları epeyce sık yaşanır. Narsistik bireylerin sahip oldukları benlik hürmeti, dış dünyisiman gelecek ilgi ve onaya önemli manada gereksinim duymaktisimır. Aksi halde bu seviyede yüksek sergilenen özsaygıları kendi başına varlığı sürdürememektedir. Bu bireylerin en dikkat cazibeli özelliklerinden biri de eleştireye olan tahammülsüzlükleridir. Asla tenkit duymak istemez, sisimece övülmeyi beklerler. Hatta bu tenkitten kaçış ve övülmeye gereksinim o denli fazlisimır ki, narsistik bireylerin görünüş ve sergiledikleri davranışları bile etkilemektedir. Her şey ilgi ve övgüyü alabilmeye yöneliktir. Doğal olarak bu seviyede yüksek beklentileri karşılanamisimığında özsaygılarında süratli bir düşüş görülür ve bu düşüş ile birlikte bunaltı ve çökkünlük açığa çıkabilir(akt. Öztürk Ve Uluşahin, 2016).

Bu bozukluğa sahip kimseler kendilerini yüceltmek için diğerlerini rahatlıkla ezebilirler. Bu yüceltme ve üstün görme gereksinimi nedeniyle diğerlerini sömürmekten asla çekinmezler. Narsisistik kişilik bozukluğuna sahip bireyler için arkisimaşlık ilgileri de bu doyumu sağlamak isimına sisimece bir çıkar ilgisidir. Bu bireyler, kendilerinden öteki hiç kimsenin sahip olduğu his, fikir ya da gereksinimleri anlayamaz, onlarla empati kuramazlar. Yaşisimıkları bu empati kuramama özellikleri nedeniyle sıklıkla etraflarında bencil olarak bilinirler(akt. Öztürk Ve Uluşahin, 2016). Bu bireylerin kişilerarası alakalarının bozuk olmasındaki değerli farktörlerden kimileri da lakin bir grup özel ve yüksek statülü şahısların kendilerini anlayabileceklerine olan inançları ve kendilerinin birtakım avantajlara sahip olduğuna yönelik hissettikleri hisleridir. Kibirli ve büyüklenmeci bir gözle dünyaya bbüyükrlar. Kendilerinin özel olduklarına dair inançları nedeniyle hep özel bir muamele bekleyen bu şahıslar, gördükleri davranışa karşılık verme gereksiniminde bile olmazlar(akt. Davison ve Neale, 2011).

Narsisistik Kişilik Bozukluğunun Etiyolojisi

Psikanalitik yaklaşım ve obje ilgileri kuramı.

Bu yaklaşımın en kıymetli ismi Kerberg, narsisistik kişilik bozukluğunu bir çeşit kusurlu gelişim olarak ele almaktisimır. Ona nazaran bu bozukluğun nedeni oral kıskançlıkla alakalı dürtüsel yahut yapısal çatışmalardır. Temel bakım verenlerin yetersizlikleri yahut istismarı sonucu ortaya çıkan ağır öfke hissiyle baş edebilmek isimına kişi patolojik savunma düzeneklerine başvurur. Bu bozukluğu sahip şahıslarda, eksiksiz bir kimse olmisimığı sürece sevilemeyeceğine yönelik bir inancın varlığından kelam edilir. Bu noktisima kişi; idealize edilmiş kendilik, ülkü obje ve gerçek kendilik imgelerinin patolojik açıdan bir ortaya gelip birleşmesi sonucu ortaya çıkan, büyüklenmiş özbenlik geliştirir (akt. Anlı, 2005). Bu birleşimin; erken periyotta önemli engellemeler yaşanması, korku eşiğinin düşüklüğü ve saldırganlık dürtülerinin patolojik seviyede yoğunluk gösterdiği durumlarla bağlantısı olduğu düşünülmektedir(akt. Yerebbüyükn, 2015).Bu aşamisima kurama nazaran; kabul görmeyen kendilik imajları dışarıdaki objelere yansıtılır ve kişi bu objelere yönelik bağımlılığını kabul etmemek isimına ülküleştirilmiş kendilik ile özdeşleşir. Tüm bunların sonucunda süperego gelişiminin istek edilen bütünleşmesinin engellendiği öne sürülmektedir(akt. Anlı, 2005).

Kendilik psikolojisi yaklaşımı.

Yapılan alanyazın taramalarında görüldüğü üzere, tıpkı Kernberg üzere Kohut’da narsistik yapıların özünde büyüklenmiş özbenlik olduğunu değerlendirmiştir. Lakin bu iki kuramcı temelde büyüklenmiş özbenliğin kaynağı açısından birbirlerinden ayrılırlar. Üstte da bahsedildiği üzere Kernberg’e nazaran bozukluğun temeli yanlışlı gelişimken; Kohut, bu durumu temelde öteki kuramcılardan farklı bir bakış açısıyla, olağan gelişimde bir duraklama olarak ele almıştır(akt. Anlı, 2005).

Kendilik psikolojisine nazaran patolojinin gelişiminde ebeveyn ile çocuk ortasındaki alaka büyük rol oynamaktisimır. Bu kurama nazaran çocuk; temel bakım verenleri tarafından, sahip olduğu muvaffakiyetleri ve mükemmellikleri için bir onay ve kabul beklentisi içerisindedir ve bu beklentinin karşılanması reaksiyonu aynalama olarak isimlendirilmiştir(akt. Anlı, 2005).

Kendilik psikolojisine nazaran narsistik gelişim, iki kutuplu bir yapıdır ve bu yapının bir ucunda büyüklenmeci kendilik varken öteki ucunda ülküleştirilmiş bakım veren imajı yer almaktisimır(akt. Davison ve Neale, 2011).Büyüklenmeci kendiliğin, ebeveyn tarafından periyoda uygun olarak aynalanması sonucunda çocuğun kendine inanç duyacağı, özsaygı geliştireceği ve gerçekçi hırslara sahip olacağı düşünülmektedir. Bu kurama nazaran ülkü ebeveyn imajının da sağlıklı gelişimi için ululaştırma muhtaçlığına uygun karşılıklar verilmesi gerektiği ileri sürülür. Bu uygun karşılıkların ne olduğu değerlendirilirken devir farktörü dikkat alınmalıdır.Bahsi geçen iki kutuplu yapı, kendilik bütünlüğünü muhafazayı amaçlamaktisimır(akt. Anlı, 2005). Periyoda uygun ve gerçek aynalama yapılmisimığı durumda çocuğun özsaygısını ve kendilik bütünlüğünü koruyup devam ettiremeyeceği ifisime edilmiştir(akt. Kaya, 2017). Yaşanan bu ihmal ve ebeveyn yanılgıları sonucunda özsaygı geliştiremeyen bireyler, narsisistik kişilik gelişimi sonucunda kendilik bütünlüklerini devam ettirebilmek için daima bir onay arayışına girerler(akt. Davison ve Neale, 2011).

Temel bakım veren ile alakalar.

Narsisistik kişilik bozukluğuna sahip olan anne-baba ile çocuk ortasındaki bağ de bu bozukluğun etiyolojisinde değerli bir yere sahiptir. Narsisistik kişilik bozukluğu yaşayan ve çocuklarını istismar eden soğuk bir anne, kendi tatmini için çocuklarının bilhassa bireyleşme muhtaçlıklarını umursamayacak ve çocuk annenin yapmış olduğu idealleştirmeleri içselleştirip zorluklar yaşayacaktır. Annenin beğenisini kazanamisimığı vakitlerde onu bekleyen çökkünlükten kurtulmak için büyüklenmeci kendiliğini geliştirir(akt. Yerebbüyükn, 2015).

Yapılan araştırmalarda narsisistik kişilik bozukluğu yaşayan bireylerin aile hikayelerinde, soğuk, sevgiden ve sıcaklıktan mahrum, şiddetli derecede saldırganlığa meyilli ebeveynlerin olduğu görülmüştür. Genenllikle bu figür annedir. Bu noktisima patolojik ebeveynin, çocuğun gereksinimlerini karşılamak yerine, çocuğu kendi muhtaçlıklarını gidermek isimına narsisistik bir biçimde kullanması da kelam konusu olabilmektedir. Bu türlü bir yetişme ve aile ortamında büyümek zorunda kalan bir çocuğun birtakım savunma sistemlerini kullanarak kendisini bu yıkıcı ortamda müdafaaya çalışması kelam konusu olabilir(akt. Yerebbüyükn, 2015).

Bağlanma kuramı.

Yapılan alanyazın taramasında narsisistik kişilik bozukluğunun, Ainsworth tarafından tanımlanan üç bağlanma tipinden telaşlı kaçınmalı bağlanmayla ilişkilendirildiği görülmüştür. Bu şahıslar ilgiye muhtaçlık duyduklarında ebeveynleri tarafından gösterileceği konusunda kararsızdırlar. Bakıcısıyla bağlantı kurabileceğine yönelik inancını kaybeden çocuğun, reddedilmiş olmanın vereceği ızdıraptan korunabilmek için irtibatı azaltıp beklentisini düşürdüğü ifisime edilmiştir. Reddilmelerin yinelenmesi sorunun büyümesine neden olacağı düşünülmektedir(akt. Yerebbüyükn, 2015).

Kaynakça

Anlı, İ. (2005). Narsisistik kişilik bozukluğu ve hudut kişilik bozukluğu tanısı alanların narsisistik gelişim çizgisindeki konumlandırılmalarının kendilik psikolojisi kuramına nazaran karşılaştırılmaları (Yayınlanmamış doktora tezi). İstanbul Üniversitesi, İstanbul.

Davison, G. C. ve Neale, J. M. (2011). Olağandışı psikolojisi (7. Baskı). (İ. Dağ, Çev. Ed.). Ankara: Türk Psikologlar Derneği Yayınları.

Kaya, L. (2017). Üniversite öğrencilerinde narsisistik eğilimler, bağlanma tarzları ve toplumsal medya kullanımı (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Samsun.

Morris, C.G. (2002) Psikolojiyi anlamak (Psikolojiye giriş) (3. Baskı). (H. B. Ayvaşık, ve M. Sayıl, Çev. Ed.). Ankara: Türk Psikologlar Derneği Yayınları.

Öztürk, M. O. Ve Uluşahin, N. A. (2016). Ruh sıhhati ve bozuklukları (14. Baskı). Ankara: Nobel Tıp Kitapevleri.

Yerebbüyükn, Ş. (2015). Narsisistik kişilik bozukluğu ile borderline kişilik bozukluğu tanısı almış hastaların okb ve depresyon seviyelerinin karşılaştırılması (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Üsküdar Üniversitesi, İstanbul.

ETİKETLER: , , , ,
Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.