enflasyon emeklilik ötv döviz akp chp mhp
DOLAR
8,6385
EURO
10,3802
ALTIN
505,21
BIST
1.431
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Gök Gürültülü
24°C
İstanbul
24°C
Gök Gürültülü
Cuma Gök Gürültülü
26°C
Cumartesi Gök Gürültülü
27°C
Pazar Gök Gürültülü
26°C
Pazartesi Gök Gürültülü
26°C
İstanbul Kapalıçarşı'da 24 ayar külçe altının gram satış fiyatı 473,40 lira, Cumhuriyet altınının satış fiyatı ise 3.140,00 lira oldu ...
03.05.2021 18:48
İşgal altındaki Doğu Kudüs’ün Pir Cerrah Mahallesi'nde, İsrail’in zarurî göç ve konutlarından edilme tehdidine karşı Filistinli bayanlar da büyük ...
16.05.2021 16:00
İmtihanda adaylara, 100 sorudan oluşan sayısal ve sözel testler uygulandı. Saat 10.15'te başlayan imtihan, 150 dakika sürdü. İmtihanda alınan ...
02.05.2021 19:12
İstanbul Emniyet Müdürlüğü grupları, 5 Mayıs'ta Mimar Sinan Mahallesi Reyhanoğlu Caddesi'ndeki bir fırına kendisini polis olarak tanıtan bir ...
08.05.2021 20:00

Obsesif kompulsif bozukluk (okb) nedir ve tedavi edilebilir mi?

1. Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB) Nedir? Obsesyon (saplantı, takıntı): Kişinin isteği dışında ısrarlı ve zorlayıcı bir halde aklına gelen, kişi …

Obsesif kompulsif bozukluk (okb) nedir ve tedavi edilebilir mi?
19.04.2021 08:21
0
A+
A-

Obsesif kompulsif bozukluk (okb) nedir ve tedavi edilebilir mi?

Obsesif kompulsif bozukluk (okb) nedir ve tedavi edilebilir mi?

1. Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB) Nedir?

Obsesyon (saplantı, takıntı): Kişinin isteği dışında ısrarlı ve zorlayıcı bir halde aklına gelen, kişi tarafından saçma ve mantık dışı olarak görülen, anksiyete (kaygı) ortaya çıkartıcı ve yineleyici özellikteki fikir, dürtü ya da imgeler olarak tanımlanmıştır. Kompulsiyonlar (zorlantı) ise: kişinin, obsesyonlarına cevap olarak ya da belli kurallara nazaran gerçekleştirmek zorunda olduğunu hissettiği, yineleyici törensel davranışlar ya da zihinsel hareketlerdir.

Obsesif-kompulsif bozukluğu olan şahıslar, denetim edemedikleri yinelenen ve gerilim yaratan fikirler, kaygılar yahut imajlar (obsesyonlar) nedeniyle huzursuz olurlar. Bu fikirlerin yarattığı anksiyete birtakım hareketleri ya da ritüelleri acil olarak gerçekleştirme gereksinimine (kompulsiyonlar) neden olur. Ritüeller takıntılı fikirleri tedbire yahut usdan uzaklaştırma teşebbüsüyle yapılır. Tekrarlanan hareketler gerginliği süreksiz olarak durdurur, obsesif fikirler tekrar oluştuğunda kişinin bu hareketleri çabucak tekrar etmesi gerekir. Obsesif-kompülsif bozukluğu olan şahıslar saplantılarının ve takıntılarının gerçek dışı yahut manasız olduğunun farkında olabilirler, fbüyükt kendilerini durduramazlar.

Aslında OKB’si olan beşerler bizden çok farklı düşünmezler; hepimizin aklımızdan sıkıntı attığı telaşları ve dehşetleri vardır. OKB’si olan ve olmayan beşerler ortasındaki temel fark ise bu fikirlerin kişi için kıymetidir. OKB’si olan beşerler bu fikirleri uğursuz bulurlar ve epeyce büyütürler. Onlara nazaran bu fikirlere sahip olmak onları ahlaksız yahut denetimsiz yapar. OKB’si olmayan insanlarda da emsal fikirler olabilir, fakat bu fikirler onlar için art planda hafif gürültüler üzeredir; orisimalardır lakin kişiyi rahatsız etmezler. OKB’si olan beşerler içinse obsesif fikirler o kisimar güçlüdür ki kişinin memnunluğunu ve refahını yok edebilirler.

2. Obsesyon (Takıntı) çeşitleri;

▪ Kirlenme, bulaşma tehlikesi; Tuvalete gidildiğinde üzerine idrar sıçramış olabileceği; tokalaşma, kapı tokmakları, para üzere objelere dokunmayla mikrop, idrar, dışkı, sperm bulaşabileceği halinde ortaya çıkan ve hayli sık görülen obsesyonlardır. Bu çeşit obsesyonları olan şahıslar, bulaşmayı önlemek için eşyalara dokunmaktan, beşerlerle yakın temas kurmaktan kaçınırlar. Yakın aile bireylerinden ya da toplumsal etraflarından uzaklaşmaya çalışabilirler.

▪ Birine ya da kendine ziyan vermiş olma fikirsi; art planda saldırganlık içeren, diğerlerine yönelik öldürme, yaralama, çeşitli biçimlerde ziyan verme fikirleri biçiminde ortaya çıkmaktisimır. Bir anne ya da babanın, çocuğunu öldürme, yaralama, yeni doğum yapmış bir annenin bebeğini boğma ya da camdan atma fikirleri üzere. Ziyan verme obsesyonu olan şahıslar, bıçak, mbüyüks , iğne üzere sivri objelerden, sevdikleri bireylerle yalnız kalmaktan kaçınabilirler. Kimileri ise, daha çok kendilerine ziyan vermekten korkarlar. Bu cins obsesyonlar, otomobillerin önüne atlama, kendini pencereden aşağı atma fikirleri formunda ortaya çıkabilir.

▪ Yapılması gereken bir şeyi yapmamış olma fikirsi ile kuşku duyma; Bir hareketin yapıldığından emin olamama durumunda, kuşku obsesyonundan kelam edilir. Örneğin; ütüyü prizden çekip çekmediğinden, kapıyı kilitleyip kilitlemediğinden, ocağı kapatıp kapatmisimığından bir türlü emin olamaz. Çoklukla bir tehlike durumuna işaret ettiğinden, denetim etme kompulsiyonları gelişir.

▪ Birtakım şeyleri sıralama dürtüsü, simetri ve katılık muhtaçlığı; Objelerin ve hadiseların belirli bir sistem ve pozisyonda olması ya da eşyaların tam bir simetri ve düzgünlük içinde bulunmasıyla şekillenen obsesyonlardır.

▪ Uygunsuz bir davranışta bulunma yahut uygunsuz bir şey söyleme fikirsi (cinsel ve dinî obsesyonlar); Cinsellik, sık rastlanan obsesif temalar ortasında yer almaktisimır. Cinsel obsesyonların içeriği kişi için sıklıkla utanç verici ve kabul edilemez bir niteliktedir. Cinsel obsesyonları olan bir kişi, çocuklarıyla, ebeveyniyle cinsel alakaya girdiği fikir ya da imgelerine sahip olabilir. Gözünün önüne bu tıp imajlar gelebilir. Bu tıp obsesyonlar, eşcinsel olmakla ilgili endişeleri içeren fikirler stilinde da karşımıza çıkabilir.

Ekseriyetle dindar bir beşerde günah sayılan fikirlerin akla gelmesi halinde ortaya çıkan obsesyonlardır. Allah’ın varlığını inkar etme, Allah’a küfür etme üzere, Peygamberi tanımamak üzere.

Somseri obsesyonlar; Bu çeşit obsesyonlar kanser, AIDS, tetanoz üzere hayatı tehdit eden bir hastalığa ybüyüklanmayla ilgili olabilir. Bu türlü durumlarda kişi, daima olarak kelam konusu hastalıklara ybüyüklanma korkusu içindedir ve korunmak için çeşitli tedbirlere başvurmaktisimır.

3. Kompulsiyon (Zorlantı) çeşitleri;

▪ Paklık kompulsiyonları: Yineleyen stilde el yıkama, banyo yapma, daima meskeni, eşyaları temizleme, saatlerce bulaşık ve çamaşır yıkama formunda görülen kompulsiyonlardır.

Denetim etme kompulsiyonları: Sıklıkla, güvenliği sağlamakla bağlı olarak ortaya çıkan kompulsiyonlardır. Örneğin; kişi, hava gazı musluğunun kapalı olup olmisimığını ya da ütünün prizde unutulup unutulmisimığını tekraren denetim edebilir.

Düzenleme kompulsiyonları: Bir istikrar ve simetri sağlamak üzere eşyaları muhakkak bir tertip içinde tutmaya çalışma şeklindeki kompulsiyonlardır. Sıklıkla, genel bir rahatsızlık hissini hafifletmek üzere yapılır.

Tekrarlama kompulsiyonları: Bir grup davranışların muhakkak bir usulde ve sayıda yinelendiği kompulsiyonlardır. Bu cins durumlarda, törensel davranışın tam olarak yapıldığından emin olunamaz ve davranış emin olununcaya kisimar yinelenebilir.

Sayma kompulsiyonları: Otomobil plbüyüklarını, konutların numaralarını vb. sayma üslubunda ortaya çıkar.

Dokunma kompulsiyonları: Kişinin kendini belirli objelere dokunmak zorunda hissettiği kompulsiyonlardır.

Biriktirme kompulsiyonları: Birçok şeyi ihtiyaç duyulmisimığı halde satın alma, sahip olunan hiçbir şeyi atamama usulünde görülür.

4. OKB Nedenleri Nelerdir?

Obsesif kompulsif bozukluğun oluş nedenlerini biyolojik ve psikososyal olarak ikiye ayırabiliriz. Son yıllara kisimar bu bozukluğun daha çok ruhsal olduğu düşünülürken, sıklığı ve kimi ilaçların aktifliği biyolojik bir kökenin varlığını işaret etmeye başlamıştır. OKB hastalığı olanlarda, beyindeki hudut hücreleri ortasında haberleşmeyi sağlayan kimyasal ileticilerden biri olan “serotonin sisteminin” fonksiyon bozukluğu bilinmektedir.

Psikososyal açıdan busdığı vakit toplumsal kuralların ve toplum yapısının hastalıkta tesirli olduğu düşünülmektedir. Titiz, kuralcı, törenci bilhassa çocukluk çağında çok kuralcı ve disiplinli eğitim veren toplumlarda daha sık görüldüğü düşünülmektedir. Yeniden son yıllarda yapılan araştırmalar Obsesif kompulsif bozukluğun biyolojik faktörlerle birlikte ömür tecrübeleri, gerilim, travmalar, inanç ve tutumlar üzere ruhsal faktörlerden kaynaklandığını göstermiştir. Birçok psikiyatrik bozukluk da obsesif kompulsif semptomlarla eş vakitli olarak ortaya çıkabilmektedir. OKB ile birebir yelpaze de olan hastalıklara alkolizm, misimde berbata kullanımı, kompulsif kumar oynama, yeme bozuklukları örnek verilebilir.

5. OKB Nasıl Tedavi Edilir?

OKB’de kullanılan antidepresanların, depresyon tedavisine kıyasla daha yüksek dozda ve daha uzun mühlet kullanılması gerekmektedir. Tedavinin olumlu tesirleri fakat tedavinin başlamasından birkaç ay sonra ortaya çıkar. Çeşitli araştırmaların sonuçları, ilaç ve davranış tedavilerinin birlikte uygulanmasının en güzel sonucu verdiği tarafındadır.

Psikoterapinin temel gayesi, hastanın davranış ve hislerinin değiştirilebilmesi hedefiyle, sorunlarının altında yatan varsayımları ona gösterebilmek ve bunları yenmesinde yardımcı olmaktisimır. Tedavide, hastanın, belli bir program dahilinde, kasvetini ve kompulsiyonlarını artıran durumların üstüne gitmesi sağlanmakta ve bir yandan da kompulsiyonları önlenmektedir. Kompulsiyonların aktif bir biçimde durdurulması ya da önlenmesiyle, hastaların en korktukları durumlarla karşı karşıya kalmaları sağlanmış olur. Ve artık bundan etkilenmemeleri sağlanır. Rahatlık ve inanç duygusu geliştirilir.

Yanlış inanışlar birçok hastanın bu ilaçları kullanmaktan kaçınmasına ya da ilaçları hekimin önerdiği dozdan daha düşük dozlarda ya da daha kısa mühletlerle kullanmalarına neden olmaktisimır. Bu durum Balıkesir OKB tedavisinin güçleşmesine neden olmaktisimır.

OKB’yle başa çıkabilmenin en güzel tekniklerinden biri fikirlerin denetimini elden bırakmaya çalışmaktır. Kaygı veren fikirlere insanın kendini azar azar maruz bırakması (expose etmesi), bu fikirlerin beraberinde getirdiği dehşetleri yavaş yavaş azaltacaktır.

▪OKB’yi yenmek (Robert L. Leahy):

1) Endişelerinizi belirleyin: Bazen kendi obsesyonlarınızı bir liste halinde kağıda dökmek işe yarayabilir. Evvel korkunuzla başlayın (kirlenme korkusu, kusur yapma korkusu…) daha sonra da obsesyonların altında yatan iddiaları yazın (başım belaya girer, hastalık kaparım, beşerler benimle dalga geçer…). Bu listeye hislerinizi ve fikirlerinizi de ekleyebilirsiniz (çok garip bir davranış, çok utanıyorum, şeytani bir fikir sistemim var…).

2) Sığındığınız kaçınma davranışlarınızı belirleyin: Kompülsiyonlar kaçınma ve sığınma davranışlarıdır. Sizi kaygılarınızdan koruyan şeylerdir; öbür insanlara çok garip görünse de OKB’si olan bir insan için bu davranışlar onları inançta hissettiren tek şeydir. Obsesyonlarınızla baş etmek için kullandığınız ritüelleri ve davranışları da detaylı bir halde üstteki listenize yazın.

3) Değişmak için motivasyonunuzu yükseltin: OKB’yi yenmenin anahtarı maruz kalmisimır (exposure). Bu fikirlerden ve durumlardan kaçınmak yerine yüzleşmek yapılabilecek en âlâ şeylerden biridir. Obsesyonla yüzleşilen her fırsatta endişe ve kaygı biraz daha azalacaktır. Bu tecrübe tabi ki güzel olmayacaktır; OKB’si olan insanların yıllardır kaçındıkları şeyle yüz yüze kalmaları çok rahatsız edici olacaktır. Lakin yüzleşmeyi başarabilmek beraberinde kaygıyı getirdiği üzere, kompulsif davranışlar yapılmisimığı vakit dünyanın sonunun gelmediğini de şahsa gösterecektir. Yani yapmazsa başına geleceğini düşündüğü şeyler ve varsayımları hakikat çıkmisimıkça, kişi obsesyonlarının yenilebilir olduğunu daha da âlâ anlayacaktır.

4) Obsesyonlarınızla alakanızı değiştirin: Bastırmanın, o fikiryle baş etmek için düzgün bir yol olmisimığını kendinize kanıtlayın. Mesela beyaz bir ayı düşünmemeye ne kisimar kendinizi şartlasanız, beyaz bir ayı düşünme ihtimaliniz o kisimar artacaktır. Ayrıyeten, obsesif fikirlerinizin gerçekle örtüşmediğini kendinize kanıtlayın. Sevdiklerinize bir şey olmaması için daima dua ediyorsanız, dua etmenizin gerçeği ve olacakları değiştirmeyeceğini kabullenin. Obsesif fikir geldiği vakit o fikiryi denetim etmek yerine gözlemlemeye çalışın. Hiçbir şey yapmisimığınızda o fikirnin sizi geçip gittiğini göreceksiniz. OKB’si olan beşerler bir kurban ise, obsesif fikir de işkencecidir. Obsesif fikirnizin size saldırıp kurban yerine koymasına müsaade vermeyin, ona süreksiz bir konuk gözüyle bakın. Ona sinirlenirseniz, bastırmaya çalışırsanız, onun da saldırganlığı artacaktır.

5) Bir endişe hiyerarşisi oluşturun: Birinci misimdede yazan listenize bbüyükrak, en az rahatsız edici obsesif fikirden, sizi en çok rahatsız eden obsesif fikirye kisimar sırayla bir liste oluşturun. Her fikirye, sizde yarattığı dehşete ve telaşa nazaran 0’dan 10’a kisimar bir sayı verin.

6) Kaygınızı mantık çerçevesinde değerlendirin: Her ne kisimar OKB’si olan beşerler mantık kullanarak obsesyonlarından kurtulamasalar da, endişeleri sakin ve mantıklı bir formda incelemek her vakit yararlı olacaktır. Kendinize şunu sorabilirsiniz: “Benden öteki bir insan, bu durumu mantıklı bir biçimde nasıl düşünüp kıymetlendirebilir?” Mesela insanların birçoklarının sizin üzere düşünebildiğini bilmek size ne hissettirirdi? Rahatlatır mıydı? Aslında diğer insanlarda da emsal fikirler vardır, lakin bu insanlarda OKB olmayabilir. O vakit bu fikirlere sahip olmanın daha az rahatsız edici ve daha mantıklı bir yolu var demektir.

7) Kaygılarınızı başınızda canlandırın: Hiyerarşi listesinde yazdıklarınızı kullanarak endişelerinizi başınızda canlandırmaya çalışın. Mesela kompulsif davranış kapıyı kilitli mi diye denetim etmekse, kapıyı bir sefer denetim edip gittiğinizi başınızda canlandırın. Bu imgeyi başınızda 10 dakika canlandırın ve neler oluyor bir bakın. Büyük ihtimalle fikirye alıştıkça endişeniz azalacaktır. Bir mühlet daha düşündükten sonra bu manzara artık sıkıcı olmaya başlayacaktır, bizim de maksadımız bu. Hiyerarşi listesindeki üzere gitgide daha dehşet veren manzaraları canlandırın ve ne olacağını görün.

8) Kaygılarınızı “maruz bırakma” (exposure) ile gerçek hayata geçirin: Obsesyonlarınızı harekete geçiren durumlara kendinizi yavaş yavaş maruz bırakın ve ne olduğunu görün. Tekrar en az rahatsız edici fikirden başlayın ve her seferinde yaşisimığınız dehşete 0’dan 10’a kisimar bir not verin. Burisima değerli olan her şeyi bir anda başarmaktan ziyisime isimım isimım gitmek. Her küçük isimım bile obsesyonu yenmede bir muvaffakiyettir.

9) Uzun soluklu bir strateji izleyin: OKB’si olan birden fazla insan ekseriyetle bütün obsesyonlarından ve kompulsiyonlarından %100 arınmazlar. Fakat bu, obsesif fikirlerin beşerler üzerinde eskisi kisimar tesiri olduğu manasına gelmez. Burisima değerli olan şey kabullenmektir; bu fikirlerin olabileceğini, lakin hiçbir kıymetleri olmisimıklarını bilmektir. Birtakım vakitler, bilhassa kişinin gerilimli vakitlerinde, birtakım geri dönüşler olabilir. Bu geri dönüşün farkında olmak ve tekrar baş etmeye hazırlıklı olmak değerlidir. Kişi, bu prensipleri taşıdığı sürece fikirler olsa bile onlardan eskisi kisimar rahatsız olmayacaktır ve bu fikirler kişiyi ele geçirmeyecektir.

ETİKETLER: , , , ,
Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.