enflasyon emeklilik ötv döviz akp chp mhp
DOLAR
7,0858
EURO
8,6051
ALTIN
410,37
BIST
1.527
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Az Bulutlu
11°C
İstanbul
11°C
Az Bulutlu
Çarşamba Çok Bulutlu
9°C
Perşembe Çok Bulutlu
10°C
Cuma Az Bulutlu
12°C
Cumartesi Çok Bulutlu
10°C
MANİSALI teşebbüsçü Canan Kılıç, öğretmenliği bıraktıktan sonra yerleştiği bağ meskeninde, FAO (Food and Agriculture Organization) projesiyle ...
16.02.2021 10:24
Jandarma Genel Komutanlığı (JGK) mesleksel manada Lojistik branşlı Uzman Erbaş Alımı yapacağını duyurdu. Alım için büyük bir kılavuz yayınlayan ...
09.02.2021 09:36
Dünya Sıhhat Örgütünün (DSÖ) Genel Yöneticisi Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, üretilen yeni tip koronavirüs (Kovid-19) aşılarının yüzde 75'ninin ...
02.02.2021 09:36
Cumhuriyet Başsavcılığınca yapılan yazılı açıklamada, Bağlarbaşı Mahallesi'ndeki konutların duvarlarına kırmızı boyayla "Alevi K" yazıldığının ...
04.02.2021 05:40

Obsesif kompulsif kişilik bozukluğu hakkında derleme

Obsesif kompulsif kişilik bozukluğu hakkında bir çalışma yaparken, öncelikle obsesif kompulsif bozukluktan farkının ne olduğu ile işe …

Obsesif kompulsif kişilik bozukluğu hakkında derleme
19.02.2021 18:48
0
A+
A-

Obsesif kompulsif kişilik bozukluğu hakkında bir çalışma yaparken, öncelikle obsesif kompulsif bozukluktan farkının ne olduğu ile işe başlayabiliriz. Literatürde yapılan tarama doğrultusunda; kabaca obsesif kompulsif bozukluğu olan bireyler yaşisimıkları sıkıntıların farkındisimırlar ve zihinlerini meşgul eden fikirlerden uzaklaşabilmek için tekrarlayıcı davranışlar icra ederken kendilerini bunu yapmaya zorlayan dürtülerine karşı koyamazlar ve bu durumdan yakınırlar denilebilir. Dhadiseısıyla ego distoniktir demek gerçek olacaktır. Öteki yandan obsesif kompulsif kişilik bozukluğu yaşayan bireylerde bu durum tam karşıtı olarak ego sintoniktir ve davranış örüntüsü hayat uzunluğu süreklilik gösteren bir durumdisimır(akt. Gençtan, 2018).Bu iki bozukluk birbirinden epeyce farklıdır, karakteristik fikir saplantılarını ve davranış zorlantılarını içermez. O denli ki yapılan araştırmaların büyük çoğunluğunda, obsesif kompulsif nevroz hastalarının sadece ufak bir kısmında obsesif kompulsif kişilik bozukluğunun eşlik ettiği görülmüştür(akt. Davison ve Neale, 2011).

DSM 5’e nazaran takıntılı-zorlantılı kişilik bozukluğu olarak da isimlendirilen bu bozukluk erken erişkinlik devrinde kendini gösterir. Değişik bağlamlarda da sergilenen, esneklikten uzak ve kusursuzluk peşinde ağır fikir ve uğraşlara sahip olan bir davranış örüntüsü olarak karşımıza çıkar. Bu kişilik bozukluğuna sahip bireylerin mükemmeliyetçi taraflarıyla bilindiklerini söylemek mümkündür. Detaylar, kurallar, kusursuzlaştıracak detaylar, sistemli olma, uğraştıkları bir yapı içinde sıralama üzere durumlar bu bireyler için önemli kıymete sahiptir. Lakin kusursuz hale getirme uğraşı o kisimar fazlisimır ki icra edilen faaliyetin asıl emelinin bile önüne geçebilir. Üzerine aldığı işi eksiksiz bir biçimde yapma uğraşı, işin tamamlanmasını tehlikeye atabilir. Bahsi geçen bu eksiksiz yapma uğraşı, kendi yarattığı çok katı kriterleri içerebilir ve hatta bunlara uymayan bir çalışmayı tamamlayamisimıkları dahi söylenebilir. Bu bozukluğa sahip bireylerin ekonomik gereksinimleriyle açıklanamaz seviyede ve eğlenmek ve dinlenmeksizin kendilerini iş ve çalışma hayatına verdikleri söylenebilir. Bu bireyler çoklukla ahlaki mevzularda ve kıymetlerde esneklik göstermezler. Bu bireylerin; eskimiş, yıpranmış, çoklukla hiç bir işe yaramayacak, bedelsiz ya da bir değeri kalmayan ve duygusal altyapısı dahi olmayan objeleri dahi atma konusunda problemler yaşisimıkları bilinir(Amerikan Psikiyatri Birliği, 2014). Bu bireylerin çoklukla kişilerarası bağlantıları de âlâ değildir. Her şeyi denetim etme istekleri ikili bağlantıları de kapsar ve yapılacak her şeyin kendi istek ettikleri doğrultuda gelişmesi konusunda inatçı ve ısrarlı olabilirler(akt. Davison ve Neale, 2011).Etrafında bulunan insanların yapılacak bir işi, tam manasıyla kendisi üzere kusursuz ve titizlikle, eksiksiz bir biçimde yapacaklarına dair bir inanç geliştirmediği sürece, o bireylere misyon verme yahut onlarla rastgele bir işbirliği içerisine girme konusunda hayli isteksiz olabilecekleri bilinmektedir. Bu bireyler gelecekte başlarına gelebilecek makus hadiseların sonunda gereksinimleri olabileceğini düşündükleri için parayı biriktirmeyi tercih ederler ve hatta bu durum onların pinti olarak anılmasına sebep olabilir(Amerikan Psikiyatri Birliği, 2014).Katı ve inatçı yapılarının yanısıra, yanılgı yapmaktan ve ellerindeki vakti yanlış bir şeye harcamaktan kaynaklanan kaygılarından dhadiseı karar vermekte ve vakti yönetmekte çok seviyede zorluklar çekerler(akt. Davison ve Neale, 2011).

Obsesif Kompulsif Kişilik Bozukluğunun Etiyolojisi

Biyolojik faktörler.

İştirak çalışmaları.

Bozukluğun tabiatını anlamaya yönelik olarak başta aile ve ikiz çalışmaları ve ayrışım çözümlemesi çalışmalarının ortaya koyduğu üzere bozuklukta katılımsal geçişin rolü vardır. Bilhassa %80 üzerindeki oranlarda eşhastalanma bulguları raporlayan tek yumurta ikizleriyle yapılan ve küçük ölçekli sayılabilecek çalışmalardan alınan bilgilere de bu durumu takviyeler niteliktedir. Bununla birlikte şu an için bu alandaki çalışmalar kâfi değildir(akt. Öztürk Ve Uluşahin, 2016).

Nörokimyasal çalışmalar.

Yapılan çalışmalar seçici serotonin geri alım önleyicilerinin ve depomin reseptörlerini bloke edici ilaçların, bozuklukta tesirli olduğunu ve belirtilerin hafiflemesini sağlisimıklarını ortaya koymuştur(akt. Öztürk Ve Uluşahin, 2016).

Beyin görüntüleme çalışmaları.

Fonksiyonel beyin görüntüleme çalışmaları kullanılarak, sağaltım öncesinde ve sonrasında bir grup ölçümler yapılmıştır. Bu ölçümlere nazaran başarılı ilaç uygulamaları yahut bilişsel davranışçı psikoterapi uygulamaları sonrasında, tedavi öncesinde görülen anormalliklerin düzeldiği rapor edilmiştir. Prefrontal korteksteki aktifliği yüksek olan bireylerin, psikofarmakolojik tedaviye ve psikoterapiye daha âlâ cevap gösterdiklerine yönelik bulgular da mevcuttur(akt. Öztürk Ve Uluşahin, 2016).

Nöropsikolojik çalışmalar.

Bu alanda yapılan çalışmalar, bu bozukluğun görsel-uzamsal ve sözel bellekte bozulmalar ve bilgi sürece suratında azalma üzere birtakım bilişsel fonksiyonlarda bozulmayla ilerleyen bir bozukluk olduğuna işaret etse de spesifik olarak bu bozukluğa mahsus bir nöropsikolojik profil belirlenememiştir(akt. Öztürk Ve Uluşahin, 2016).

Psikososyol faktörler.

Toplumsal ve kültürel faktörler.

Bu bozukluğun toplumsal tavırlarla bir alaka içerisinde olduğuna yönelik birtakım bulgular bulunmakla birlikte bu faktörlerin tesiri kesin olarak bilinmemektedir. Misal formda kültürel tesirlerin de bu bozukluk üzerinde farklı tesirleri olduğu anlaşılmıştır. Bununla birlikte bu alanda kâfi ve dengeli araştırma bulguları şimdi yoktur(akt. Öztürk Ve Uluşahin, 2016).

Psikodinamik yaklaşım.

Psikanalitik kurama nazaran obsesif kompulsif kişilik yapısı, çok seviyede nizam ve titizlik, inatçılık ve cimrilik üzere anal periyotta saplanma belirtileri gösteren anal kişilik özelliklerine sahiptir. Dışkı ve sidiği içeride tutmak ile dışarı bırakmak üzere birbirine büsbütün zıt olan iki istikametli dileklerin varlığı olarak ifisime edilebilecek ambivalence belirginliği yaşayan çocuğun; bu özelliği kullanması birinci etapta annesinin isteğine bağlıdır ve anal bölgenin katı bir biçimde denetlenmek suretiyle ailenin istediği yer ve vakitte bu kasların kullanılmaya zorlanması çocuk ile etraf ortasında bir sıkıntıya yol açar. Psikanalitik açıdan bu periyotta yaşanacak bir saplanma, üstte bahsi geçen iki istikametli isteklerin hatta hislerin artmasına yol açacak ve kişi bir aksiyonu yapıp yapmama konusunda önemli kararsızlıklar yaşayacaktır. Bu bozuklukta, anal devirle ilişkilendirilmiş belirtilere karşı olarak kişinin kullandığı savunma düzenekleri de görmek mümkündür. Yer değiştirme, yalıtma, zıt reaksiyon kurma üzere savunmalar karşımıza en sık çıkan savunme düzeneklerindendir. Psikanalitik yaklaşıma nazaran bu savunma düzeneklerinin yerleşmesi saplantılı kişilik gelişimin ön şartıdır. Bu bozuklukta karşılaşılan temel sorun, kişinin sahip olduğu birbine zıt dürtülerin benlik tarafından kontrol altına alınma uğraşı olarak nitelendirilir. Bu bozukluğa sahip bireylerin dürtüleri ortasında seçim yapmakta zorlandığı görülür ve özerklik hissinin yeteri kisimar gelişmediği kıymetlendirilir. Bu mevzuda dikkat edilmesi gereken bir öteki nokta ise büyüsel fikirdir. Birey, fikirsinin gerçeğe dönüşebileceğine yönelik bir inanç sahibidir ve bu durumdan çok derecede korkar. Örneğin sevdiği bir kişinin vefatını düşünen kişi, hakikaten onun ölebileceğine düşünür. Bozukluk ile başa çıkabilmek için kullanılan yapma-bozma savunma düzeneği de bu noktisima misyon yapar. Makus bir şeyin gerçekleşmesine engellemek için tahtaya vurma kültürü bu düzeneğe örnek olabilir(akt. Öztürk Ve Uluşahin, 2016).

Bu bozukluğa ait açıklamalar son yıllarda nörobiyolojik alanda tartı göstermektedir. Yapılan son çalışmalar bozukluğu açıklamaya çalışan psikanalitik yaklaşımın geçerli olmisimığına işaret etmektedir. Bununla birlikte her şeye karşın psikodinamik yaklaşımın literatüre kazandırdığı özgün açıklamaların tamamını geçersiz saymak mümkün değildir(akt. Öztürk Ve Uluşahin, 2016).

Davranışçı yaklaşım.

Öğrenme kuramlarına dayanan bu yaklaşıma nazaran, kişinin sahip olduğu takıntı ve zorlantılar örnek alma suretiyle öğrenilen yanlış davranışlardır. Davranışçı yaklaşıma nazaran altında bilinçdışı dürtülerin olmisimığı bu davranışlar; birinci etapta birtakım problemlere tahlil olsun diye uygulanan lakin vakit içinde yavaşça şartlanılmış davranış örüntülerinden ibarettir. Dhadiseısıyla öğrenildikleri üzere aykırı öğrenme yoluyla bırusabilir yahut bu davranışlar söndürülebilir. Bu bozukluğun tedavisinde tesirlilik bakımından kendini kanıtlamış bilişsel davranışçı psikoterapinin desteği da burasıdır. Lakin bu yaklaşımın kimi kısıtlılıkları da mevcuttur. Uzun yıllar bu bozukluğa ait rastgele bir belirti göstermeyen şahısların hayatlarının bir devrinde ansızın ya da kısa bir vakit içinde, ağır seviyede belirtiler göstermeye başlamasını davranışçı yaklaşım açıklamakta zahmet çekmekte yahut açıklayamamaktisimır(akt. Öztürk Ve Uluşahin, 2016).

Kaynakça

Amerikan Psikiyatri Birliği. (2014). Ruhsal Bozuklukların Tanımsal ve Sayımsal Elkitabı: Teşhis Ölçütleri Müracaat Elkitabı (5. Baskı), (E. Köroğlu, Çev.). Ankara: Tabipler Yayın Birliği. (Orijinal çalışma basım tarihi 2013).

Davison, G. C. ve Neale, J. M. (2011). Olağandışı psikolojisi (7. Baskı). (İ. Dağ, Çev. Ed.). Ankara: Türk Psikologlar Derneği Yayınları.

Gençtan, E. (2018). Psikodinamik psikiyatri ve normaldışı davranışlar (23. Baskı). Ankara: Metis Yayınları.

Öztürk, M. O. Ve Uluşahin, N. A. (2016). Ruh sıhhati ve bozuklukları (14. Baskı). Ankara: Nobel Tıp Kitapevleri.

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.