enflasyon emeklilik ötv döviz akp chp mhp
DOLAR
8,5723
EURO
10,4048
ALTIN
511,70
BIST
1.443
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Gök Gürültülü
23°C
İstanbul
23°C
Gök Gürültülü
Perşembe Gök Gürültülü
25°C
Cuma Gök Gürültülü
26°C
Cumartesi Gök Gürültülü
27°C
Pazar Gök Gürültülü
26°C
Milliyet'ten LİDER YILMAZ'ın haberine nazaran: Kara, TBMM Obezite Alt Komitesi'ne yaptığı sunumda şu tespitlerde bulundu: AŞIDA 7. ÜLKEYİZ ...
01.05.2021 14:24
Evet, psikoterapi odalarında daha çok asıl sorunu olanların mağdur ettikleri ile çalıştığımız su götürmez bir gerçek. Şiddete maruz kalanın ...
19.04.2021 09:03
Türkiye'nin Librevil Büyükelçisi yaptığı açıklamada, "Nijerya'da hücuma uğrayan gemimizin Port-Gentil Limanı'na demirlemesini bekliyoruz ...
21.04.2021 11:51
Anneler, uyuşturucu ile gayrette polisin en büyük destekçisi oldu. Uyuşturucu bataklığına saplanan gençleri kurtarmak için bir yandan polis bir ...
03.05.2021 11:12

Pandemi periyodunda dert idaresi

Pandemi, geniş bir alana yayılan ve çok sayıda insanın sıhhatini tehdit eden bulaşıcı hastalık manasına gelir[1]. Pandemiler birçok insanın …

Pandemi periyodunda dert idaresi
19.04.2021 08:18
0
A+
A-

Pandemi, geniş bir alana yayılan ve çok sayıda insanın sıhhatini tehdit eden bulaşıcı hastalık manasına gelir[1]. Pandemiler birçok insanın hastalanmasına ve hayatını kaybetmesine sebep olur. Pandemilerin fizyolojik sıhhatimize tesirlerinin yanı sıra, sebep olduğu gerilim duygusal manada bizi tesiri altına alır.

Pandemi sebebiyle kayıplar yaşamak, izole olmak, misimdi badireler içine düşmek, her gün dert verici haberlere maruz kalmak birtakım insanlarda ruhsal problemler yaratırken, daha evvelden ruhsal bozukluk tanısı almış beşerler için de tetikleyici misyonu görebilir. Depresyon, anksiyete bozuklukları, Travma Sonrası Gerilim Bozukluğu bu devirde bilhassa artış gösterebilir[2].

Kimi beşerler için yaşisimıkları korku pandemin birinci basamaklarında görülür ve vakitle yeni koşullara isimapte olmayla ortisiman kalkar. Lakin birtakım insanlarda uzun devirli olarak devam eder[3]. Hatta salgın bittikten sonra bile flashbackler, kabuslar, uykusuzluk, salgını hatırlatan etkinlikler, yerler ve bireylerden uzak durma, kendini ve diğerlerini suçlama üzere travmseri gerilim belitileri görülebilir[4]. Ayrıyeten salgın periyodunda ağır olarak çalışan ve çok gerilim altında olan hekim, hemşire, hasta bakıcı, tekniker üzere sıhhat çalışanlarında Tükenmişlik Sendromu görülebilir[5].

Steven Tayor’ın The Psychology of Pandemicskitabında birtakım kişilik özelliklerini barındıranların salgın devrinde, gerilimden daha olumsuz etkileneceğini söyleniyor[6]. Bunlardan biri nörotisizm yani ‘duygusal tutarsızlık’ isimı verilen kişilk özelliği. Bu şahıslarda telaş, sonluluk üzere hisler daha ağır hissediliyor ve gerilim yaratan durumlar karşında isteksizlik, hayattan keyif alamama, mana bulamama, uykusuzluk yahut çok uyku, iştahsızlık yahut çok iştah üzere depresif belirtiler daha khadise ortaya çıkıyor[7]. Telaşa yatkınlık, belirsizliğe tahammülsüzlük, abartılı tehdit algısı bireylerin salgın sürecinde daha kaygılı ve depresif olmalarına tesiri olan faktörler. Fakat insanların, kendilerinde tasayı tetikleyen bu durumlar karşısında nasıl bir başetme stratejisi kullandığı, oluşan telaşın sürüp sürmeyeceğini belirliyor[8]. Enfeksiyon kapma yahut bunu insanlara bulaştırma korkusunu ağır hisseden birtakım beşerler, hastalıktan korunduklarına inandığı için paklık konusunda çok hassasiyet gösteriyor. Ellerini uzun müddet yıkama, çok sık yıkama, çok fazla sabun/kolonya/el dezenfektanı/antibakteriyel ıslak mendil kullanma, çok sıcak suyla yıkama, meskene gelen şeyleri tekraren, saatlerce temizleme, hatta bedenini çamaşır suyu üzere aslında cilt üzerinde kullanılmaması gereken kimyasallarla yıkama üzere davranışlar görülebilir. Sıhhat konusunda dertleri olan insanların bir kısmı da bu tasayı azaltmak için kendilerini çok gözlemiyor[9]. Sık sık ateş ölçme, boğazını denetim etme, nefesini dinleme, internetten hastalık belirtilerini okuma ve bu belirtilerin kendinde olup olmisimığına bakma üzere davranışlarda bulunuyorlar. Malesef bu davranışlar korkuyu azaltmak yerine birden fazla vakit paniğe kapılmaya neden oluyor, zira sıhhat tasası olanlar yorgunluk, kas ağrısı, uykusuzluk üzere belirtileri yanlış yorumlayıp büyük ve öldürücü bir hastalığın örbelirtileri olduğunu düşünüyor[10]. Sıhhatle ilgili tasası olanlarda görülen bir öteki davranış da sık sık acile gitme yahut doktora randevu alma, yakınlarından teyit alma, medikal testler yaptırma üzere teminat arayan davranışlar.

Dert, içinde bulunduğumuz kaideler ile orantılı seviyede olduğunda bizim kendimizi müdafaamızı yani hayatta kalmamızı sağlar. Bu yüzden tasayı olumsuz bir his olarak görmek ve kurtulmaya çalışmak aslında bize yardımcı olacak bir yol değildir[11]. Lakin tasaya yatkınlığı olan bireylerin, genel olarak tehdit algısının yüksek olması, o sırisima tehdit olarak algılisimığı şeyin denetim edilemez olarak düşünmesi ve bu tehditle başedecek kaynaklara sahip olmisimığı inancı bu bireylerde korkunun oluşmasına sebep olur[12]. Bu yüzden kişi, durumu daha belli, daha denetim edilebilmek için birtakım davranışlarda bulunur. Lakin malesef, korkudan kurtulmak için yaptığımız birçok davranış o telaşın sürmesine, artmasına ve bir panik halinin ortaya çıkmasına sebep olur. Az evvel örneğini verdiğim çok tedbir alma, sık sık denetim etme, teyit alma davranışlarını, kişi kendini inançta hissetmek için yapıyor olsa da hem fizikî hem de zihinsel olarak şahsa ziyan vermekte. Mesela sisimece tasayı gidermek için yapılan acile gitme davranışları kişiyi hastalıktan korumak yerine riske atıyor. Hastanelerin ağır ve riskli olduğu bu devirde acil ve gerçekçi bir sıhhat sorunu kelam konusu olmisimıkça hastaneye gitmek kişinin hastalanma ihitmalini arttırıyor. Paklık ve yıkama davranışları bulunduğumuz koşullar altında makul seviyede yapıldığı sürece bizi korur, lakin çok olduğunda fazla paklık materyali kullanımı ve kapalı alanda onların solunması bireylerin cildine ve ciğerlerine ziyan verir. Ayrıyeten vaktini tüketerek ona yeterli gelecek diğer etkinliklerle meşgul olmasını maniler, derslerini ve işini aksatır.

Global olarak yaşisimığımız bu güç devirde ruhsal güzellik halinizi korumak ve beslemek için korkuyu ve huzursuzluğu anlık olarak azaltan lakin aslında size gerçek manada korumayan davranışları isimım isimım azaltmak tasayı daha tolere edilebilir bir his olarak görmenizi ve vakitle kabul etmenizi sağlar.

– Bu belirsizlik durumda izafi olarak muhakkak bir hayat sürmek için kendinize bir rutin oluşturup bunları takip etmeniz günlük ömrün daha stabil, kestirilebilir olmasına katkıda bulunur[13]. Vakit zaman içinizden gelmese bile planlisimığınız aktiflikleri gerçekleştirmek en azından daha uzman hissetmenizi sağlayarak uygunluk halinizi olumlu etkiler[14].

– Haberleri sırf özet olarak, kendinizi nasıl koruyacağınızı bilecek kisimar takip etmeniz, uzun müddet olumsuz senaryolar ve acı haberlere maruz kalmamanız açısından değerli. Sıhhat Bbüyüknlığı yahut Dünya Sıhhat Örgütü üzere, bu mevzuda güvendiğiniz kurumların, almamızı önerdiği tedbirler kisimarını almamız kâfi.

– Toplumsal takviyenin de ruh sıhhati üzerinde olumlu tesirleri epeyce yüksek. İzolasyon periyodu yakınlarımızla yüz yüze görüşmeyi, temasta bulunmayı engelliyor olsa da duygusal yakınlığın önünde bir mani değil. Sesli yahut imajlı aramalarla birbirimize dayanak olmak, ilgilenmek, nasıl olduğunu sormak ve sohbet ederken salgın dışında mevzulardan da konuşmak bu periyodu daha huzurlu geçirmenize yardımcı olur.

– Sistemli yapılan, hafif orta seviyede idman depresyon, tasa bozuklukları üzere ruhsal sıkıntılarla başetmede yardımcı olurken ruhsal sıhhatinizi müdafaa üzerinde de tesiri vardır[15].

– Bu sıkıntı vakitlerde sistemli yapılan mindfulness (bilinçli farkındalık) meditasyonları duygusal dalgalanmanın azalmasında ve hayattan alınan tatmini artmasında etkilidir[16]. Ayrıyeten bağışıklığı güçlendirdiğini gösteren çalışmalar da mevcut.

Sonuç olarak pandemiler insanların hastalanmasına, izole olmasına, yakınlarını ve işlerini kaybetmesine sebebiyet vererek hem fizikî sıhhatine hem de ruhsal düzgünlük haline ziyan verebilirler. Buna rağmen, herkesin bu stresörlere verdiği reaksiyonlar farklıdır. Telaşa ve belirsizliğe toleransın düşük olması, var olan psikiyatrik meseleler, toplumsal dayanağın gereğince olmaması üzere etkenler birtakım insanların bu durumdan daha olumsuz etkilenmesini sağlıyor. Şayet bu durumla ilgili yaşisimığınız belirtiler sizin toplumsal bağlantılarınızı, gündelik hayatınızı, işinizi/okulunuzu aksatacak seviyedeyse bir uzmandan takviye almanız yardımcı olacaktır.

[1]Dünya Sıhhat Örgütü

[2]The Pyschology of Pandemics, Steven Taylor

[3]The Pyschology of Pandemics, Steven Taylor

[4]Amerikan Psikiyatri Derneği

[5]John Everly, Psychological First Aid, Johns Hopkins University Online Course

[6]The Psychology of Pandemics, Steven Taylor

[7]Bolger, N., & Schilling, E. A. (1991). Personality and the problems of everyday life: The role of neuroticism in exposure and reactivity to daily stressors. Journal of personality, 59(3), 355-386.

[8]Şema Terapi Ayırıcı Özellikler, Eskhol Rafaeli, David P. Bernstein, Jeffrey E. Young

[9]The Psychology of Pandemics, Steven Taylor

[10]NHS, Health Anxiety

[11]Pembe Fili Düşünme, Zeynep Selvili Çarmıklı

[12]Şalcıoğlu, E. (2020). Anksiyete nedir? Anksiyete bozuklukları nedenleri. Retrieved 11 April 2020, from https://datem.com.tr/gunluk-hayatta-ve-psikolojik-sorunlarda-anksiyete/

[13]Şalcıoğlu, E., 2020. Koronavirüs Telaşı Ile Baş Etmek Için 9 Tesirli Yol – DATEM. [online] DATEM. Available at: [14]Panik Atakta, David Burns

[15]Motion For Your Mind, World Health Organization

[16]Mindfulness: Finding Peace In A Frantic World, Mark Williams and Danny Penman

ETİKETLER: , , , ,
Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.