enflasyon emeklilik ötv döviz akp chp mhp
DOLAR
8,8689
EURO
10,4740
ALTIN
499,21
BIST
1.385
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Parçalı Bulutlu
23°C
İstanbul
23°C
Parçalı Bulutlu
Pazar Az Bulutlu
26°C
Pazartesi Az Bulutlu
25°C
Salı Sağanak Yağışlı
24°C
Çarşamba Sağanak Yağışlı
23°C
Toplumsal medya başta olmak üzere, ana akım yazılı ve görsel medya kanallarında kelamım ona ruh sıhhatimizi muhafaza isimına yapılan kimi ...
19.04.2021 06:48
Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan imzasıyla yayımlanan karara nazaran, 19 Mart 2021'deki Cumhurbaşkanı Kararı ile Türkiye Cumhuriyeti ...
30.04.2021 11:00
İsviçre’deki Türk sivil toplum kuruluşlarının çatı tertibi olan İsviçre Türk Toplumu (İTT)’nun, Rümlang bölgesinde yer alan merkez binasında ...
01.05.2021 12:48
Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sıhhati ve Hastalıkları öğretim üyesi, Bilim Şurası üyesi Prof. Dr. Ateş Kara, yaptığı açıklamada ...
21.04.2021 05:18

Pandemide bilgiyi yönetmek ve ruhsal sağlamlık için teklifler

İnsanın cihanda varoluşunu kurgulaması, kısa ömründe mana arayışı içerisindeki sayıltıları, maceraları ve felaketleri insanlık tarihi kisimar …

Pandemide bilgiyi yönetmek ve ruhsal sağlamlık için teklifler
19.04.2021 10:15
0
A+
A-

İnsanın cihanda varoluşunu kurgulaması, kısa ömründe mana arayışı içerisindeki sayıltıları, maceraları ve felaketleri insanlık tarihi kisimar eskiye dayanmaktisimır. Geçmişi ve geleceği kendi biyolojik bünyesinde genleriyle bütünleştiren insan, birebir vakitte kendi ömür devinimi içinde geleceğe uzanmaya ve geçmişini değerlendirmeye çabalamaktisimır. Güne başlisimığımız her gün temel biyolojik gereksinimlerimizle başlıyor. Bu temel gereksinimlerimizi karşılayamisimıysak -örneğin kahvaltı yapmisimıysak- sisimece biyolojik bir gerginlik değil, biyolojinin bize yansıttığı ruhsal bir durum içerisinde kendimizi buluruz. Yahut uykusuz kaldıysak, gerektiğince edinilmeyen uykunun sersemliğini gün uzunluğu üzerimizde taşırız. Uzun visimede beslenme, uyku, spor üzere temel gereksinimlerin yerine getiril(e)memesi ise muhakkak vitamin mineral eksikliklerin oluşmasına, tahminen de kronik bozuklukların oluşmasına neden olabilmektedir.

İnsanı bir bütün olarak anlamaya uğraş ettiğimizde pek çok istikameti pahalandırmak gerekir. Ekonomik istikametten politik istikamete; kimlik tarafından rollere; temel bedellerden temel fizyolojiye karmaşık bir yapıyı karşımızda buluruz. Birebir vakitte bu karmaşık yapı ve burisima bir kaçından bahsettiğim kimi öğeler, birbirleri ile daima etkileşim halindedir. Uykusunu almamış birey, uyandığında sisimece bu biyolojik durumun ruhsal ve biyolojik baskısı altındayken; uykusuzluğun tesiriyle tahminen khadise bir nedenden khadise hengame eden birisine dönüşür. Tahminen bu kişi, işine geç kalacak ve sorunlarına iş sorunu de eklenecektir. Tahminen de, akşam sözleştiği toplantıya gidemeyecek ve toplumsal hayatı da sekteye uğrayacaktır. Sisimece uykunun tesirini hesaba kattığımızda iş, özel ve toplumsal hayatın sekteye uğrisimığı düşünüldüğünde, hayatı bir bütün olarak kıymetlendirmek gerektiği rahatlıkla görülecektir.

Pandemi süreci insanın genel manisima üç tarafını oluşturan iş, özel ve toplumsal hayatını temelden sarstı. Bu üç boyuta yeniden bunlarla iç içe olan hobilerimizi de ekleyebiliriz. Başlangıçta dünyanın çeşitli yerlerini etkileyen virüsün-daha evvelden yaşanan virüs ve pandemi hadiseları gibi- hafif atlatılacağı düşünüldü. Hatta ülkemizi etkileyip etkilememesi meçhullüğü bile birden fazla bireyde telaş verici olmaktan çok merakla beklenen ve uzaktan izlenen sırisiman bir durum üzereydi. Ta ki birinci pandemi vbüyüksının ülkemizde oluşması ve birinci vefatın gerçekleşmesine kisimar! Geldi, geliyor, gelebilir mi nezdinde merak ve kuşku hislerinin yerini elle tutulur bir dehşet, telaş, telaş ve belirsizlik aldı. Pandemi, insanın temel gereksinimlerinden varoluşsal mana ve dokusuna süratli ve derin tesirler bıraktı.

Pandemi Sürecine Ait Birtakım Boyutlar ve Teklifler:

Korku, dehşet ve fobiler: İnsan için tüm hislerin pahası ve hayatta karşılığı var. Bu minvalde daha da ileri gidersek, âlâ his ve berbat his diye bir olgudan bahsetmek hakikat değildir. Makus ve olumsuz ve çoğunlukla itici (kötü) bulduğumuz keder, öfke, tasa, hasret, kıskançlık üzere hisler bile; öncelikle hayatta kalmak ve sonrasında yaşamsal mana ifisime eden hislerdir. İnsanın his durumunu sorgularken altı faktörün ele alınması öncelikli: hadiselar, fikirler, hisler, davranışlar, fizyolojik (biyokimyasal) süreçler ve hakikat. Tasayı ve öteki tüm hisleri yönetmek bu altı değişkenin ahengiyle bağlıdır. Ve çoğunlukla oburlarının orkestra şefi fikirler!

Endişe, telaş ve fobiler, pandemiyle temaslı sürecin ruhsal yansımaları açısından en çok ele alınan mevzular oldu. Kaygı ve tasayı anlamak için endişe ve tansiyon sinema cinslerini örnekleyebiliriz. Kaygının objesi vardır ve ansızın parlar; yüksek his dozajlıdır ve çoğunlukla kısa müddette kaybolup sarfiyat. Kaygı sinemalarındaki ani çıkış ve yok oluşu hatırlayın! Lakin tansiyon sinemaları meçhuldür. Müzikler kaygılanmamız için kurgusal olarak eşlik eder. Mesela, sinema oyuncusu yavaş yavaş üstteki merdivenlere yürür ve neyle karşılaşacağını bil(e)memektedir.

Pandemi sürecinde kaygı ve korkuyu iç içe yaşamaktayız. Bu durum, vesveselerden oluşan gerçekle bağın çoğunlukla bir bahiste (sosyal fobi, okul fobisi gibi) kıymetli ölçüde yittiği fobileri de beraberinde getirebilmekte. Endişe ve korkularımızda, bütün metabolik sistemimiz hayatta kalmak isimına harekete geçer. Doğisima birtakım hayvan davranışlarında da gözlemlediğimiz bu durum; kaç, dövüş ve donbüyükl formunda tezahür eder. Tehditkar bir durumla karşılaştığımızda prefrontal (frontal) korteksin müdahalesinin önünde hareket eden ve savunma sistemimiz olan bu sistem, vakit zaman yanlış durumları kodlayabilir. Her gün geçtiği sokağın köşesi tehlikesizken saldırgan bir köpekle karşılaşan kişinin endokrin sistemi ve pek çok bileşkesi ortak ve ani harekete geçer. Emel hayatta kalmak ve gerçekçi bir tepkidir. Fbüyükt beynin otomat fizyolojik-biyokimyasal tarafı yeni durumu kodlar. Ve artık mümkün tehditkar olarak işaretlendiğinden tasa (anksiyete) durumu tetiklenir.

Pekala beyin geçersiz bir durumu da emsal formda kodlayabilir mi? Sistemimiz, bazen geçersiz durumları da tehlike olarak görebilir. Pandemi sürecinde, gerçekçi olmayan durumları kodlisimığımızda temel savunma sistemine harekete geç buyruğu vermiş oluruz. O vakit ve halde bilgi sürece sürecimizi tekrar tekrar gözden geçirmeliyiz. Böylelikle pandemi sürecinde de boş yere sistemimizi harekete geçirmemiş oluruz. (titreme, terleme, baş dönmesi, kalp atışının hızlanması vb.)

Anksiyete bozukluğu çoğunlukla gerçekçi olmayarak işlenen ve savunma sistemimizi daima harekete geçirerek alarmın bozulduğu bir olgudur. Kapımız tıklandığında kişinin kim olduğunu araştırmisiman direkt içeri buyur etmeyip araştırıyorsak; aklımızın kapısına gelen fikirlerde de birebirini yapmalıyız. Sorgulamalı ve durumun doğruluğuna ait deliller aramalıyız. Bu manada yakın etrafımızdan alacağımız bilgilerin hakikatinin araştırma bedeli dışında; toplumsal ve klâsik medyisiman aldığımız bilgilerin yoğunluğu, gerçekliği, bilginin nasıl işleneceği ve özünde bedeli ortaya çıkmaktisimır.

Toplumsal Medya Kullanımı ve Klâsik Medya:

Uzun müddettir dillendirilen ve başka isimlerle isimlandırılan medya profillerinin artık iç içe oldukları görülüyor. Televizyonda izlediğimiz bir haberi toplumsal medyisima takip edebiliyoruz. Klasik tabir edilen medyisima da toplumsal medyisimaki durumları haber yahut yayın olarak izleyebiliyoruz. Bilgi almanın khadiselaştığı günümüzde, medya okur müellifliği da değerini artırıyor. Sıklıkla dönüşüme uğrayan bu yapıyı anlamak için uyanık, titiz ve yeni durumlara karşı eğitime (eğilime) açık olmak gerekir. O denli ki pandemi devrinde; birtakım bilgilerin çarpıtılarak aktarıldığı, bazen toplumsal linç davranışlarının tetiklendiği çeşitli durumlarla karşılaştık.

Gerçek ve fonksiyonel bilgilerin kitlelere ulaşmasında medyanın olumlu manada pek çok katkısını göz gerisi edemeyiz. Lakin bu devirde öteki yaşanılan birçok gelişme üzere medya da sorgulanır hale geldi. Uslı telefonlarla ivme kazanan internet ve taşınabilir teknolojilerden alınan bilgiler mutlbüyük gözden geçirilmelidir. Ayrıyeten önemli ve diğerlerinin ömrünü etkileyecek durumlarda; süratle harekete geçilerek yorum, beğeni (like) ve paylaşım yapılması gerçek değildir.

Pandemiyle bir arada oluşan süreçte 12 ruhsal sağlamlık ve gelişim önerisi:

Her şeye kendinizden başlayın! Pandemi sürecinde neredeyse bir yıla yakın süreçte neler yaptığınızı gözden geçirin.

Hobiler araştırın. Çocuklukta neler yaptığınızı düşünün. Uzun müddettir yapmisimığınız bir hobiniz varsa orisiman yola çıkabilirsiniz.

Mesleğinizle ilgili -yeni süreçte- değişiklik ve dönüşümlerle karşılaşabilirsiniz. Size söylenenleri değerlendirin. Fbüyükt detaylı araştırma içine girin. Yeterli bir araştırmacı için internet mecrası ziyadesiyle imkana sahip.

Gevşeme ve nefes antrenmanları öğrenin. Ancak bunlar tek başına tedavi edici yahut güzelleştirici değil, vakit kazandıran hareketlerdir. Farkındalıkla taçlandırılmamış durumlar geçicidir.

Yeni dünya sisteminin bahsedildiği pek çok komplo teorisine kulak verseniz de labirentlerde kaybolmayın. Unutmayın ki önceliğiniz sizsiniz! Önceliğin siz olmanız, bencillik mahiyetinde değildir. Kendini inşa edemeyen insanın diğerine yardımcı olamayacağı gerçeğinin dipnotudur.

Değişken durumların zorluğu karşısında düzgün ve güçlü taraflarınızı da kendinize hatırlatın. İnternette bulabileceğiniz ve çoğunlukla kurumsal şirketlerde yapılan ferdî SWOT tahlilinizi yapın.

Ağır öfke ve korku anında birinci ‘1’ dakika çok değerlidir. Bu noktisima harekete geçmemeye çalışın. Bekleyin! Unutmayın ki pandemi ile birlikte öfkelendiğiniz çocuğunuz da duruma uyarlanmaya çalışıyor.Veya gücü çok yüksek yarı yetişkin ergen çocuğunuz da… Öfkelendiğiniz 65 yaş üstü yakınınızsa (ayrıca kronik hastalıkları da varsa) bir yıla yakın müddette ne zorluklara katlandığını unutmayın!

Tabiat, beş duyu organımızı harekete geçiren dostluğunu derinlerde hissettiğimiz ve Aşık Veyselin ‘Benim sisimık yarim kara topraktır’ dediği bir bağlılıktır. Fırsat buldukça ona koşmak gerekir. Ona gidemediğimizde çiçek yetiştirmek ve/veya balkonda uygun ağaç yetiştirmekle de yeterli hissedebiliriz. Çeşitli uslı telefon uygulamalarıyla tarımın her istikametinin sorumluluğunu gerçekleştirmeye çabalayan (hatta gece kalkıp oyundaki sanal çiçeği sulayan) kişinin saksıda çiçek yetiştir(e)memesi; bireyin kendine ve tabiata yabancılaşması manasını taşıyacaktır.

Toplumsal hayatınızın kısıtlanmasıyla birlikte üzerimizdeki bu çok istikametli baskıyı azaltmak için uzun müddettir aramisimığınız bireyleri gözden geçirin. Teknolojinin bu istikamette manzaralı görüşme üzere olumlu yanlarından sıklıkla yararlanın. Duygudaş olmak, fikir alışverişi yapmak ve sevdiklerinizle bağı korumak bu eksiğinize merhem olabilir.

Değerli müellifimiz Vedat TÜRKALİ ‘Taşları daima dönen bir değirmendir baş dediğin, ortasına bir şey koymazsan kendi kendini öğütür, bitirir‘ der. Gerek iş yerlerinin kapalı olması gerek farklı sebeplerden boşluk hissi olduğunda, merak edebileceğiniz ve araştırabileceğiniz pek çok şey bulabileceğinizi unutmayın.

Temel yanlarınızı oluşturan rutinlerinizi sağlarken pandemi sürecine uyumlu hareket etmenin zorluğu aşikar. Lakin umudun ve gelişimin de burisiman geçtiğini bilin. Mevlana, zıtların birliğini savunur ve ona nazaran her şey zıddıyla kaimdir. Çağlar öncesinde topraklarımızda (Efes) yaşamış olan Heraklitos, tersliklerin savaşından bahsetmiştir. Susuzluk varsa suyun kıymeti vardır! Ve şayet özfarkındalık oluşursa susuz kalmış kişi, bedel bilmenin yanı sıra ahlaki güçlenmeyle yoluna devam eder.

Bu devirde sıhhat işçileri ve pek çok yakınımızı kaybettik ve kaybediyoruz. Bu acı durumlar ve yas sürecine katkı isimına bahisle ilgili mbüyükleler okuyun. 2013 yılında yazdığım ‘Gidenlerin ardından’ mbüyükleme de internetten erişebilirsiniz.

Likya medeniyetinde yazılmış bir şiirin son satırlarıyla yazımı tamamlayacağım. İnsanın yaptıklarıyla varoluşunu tamamlisimığını anlıyorum. Bir de şunu anlıyorum bu şiirde: geçmişle geleceğin insan şimdisinde bir bütünleşme uğraşı olduğunu! Tahminen de bir de; üretmenin gururunu ve vaktin çeşmesindeki damlacıklar olarak bir bütünün modülleri olduğumuzu. Olağan olarak şiir okuyucusu ve/veya bu şiiri okuyan olarak çıkaracağınız daha farklı manalar olacaktır. Ve tabiat gereği, sanatın tabiatı gereği…!

‘Beni bulamazsan üzülme,

Eşyalarımı bulacaksın.

Kestiğim taşları, açtığım yolları,

İşlediğim heykelleri bulacaksın.

Ve göreceksin ki binlerce yıl öteden,

Parmak izlerimiz değecek birbirine’

ETİKETLER: , , , ,
Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.